.ئم،ڕەنگێک هەڵبژێرە
.شین
.ش-ی-ن .ژمارەیەک هەڵبژێرە
.هەشت - ٨،٧،٦،٥،٤،٣،٢١- .ژمارەیەکی تریش هەڵبژێرە
.پازدە- ،٤،٣،٢،١-
،٨،٧،٦،٥ ،١٢،١١،١٠،٩
.١٥.١٤،١٣ .ژمارەیەکی تر هەڵبژێرە
.شەش- .باشە-
".خەون چارەنوسی مرۆڤە"
(ژیان لە کاتی بە ئاگایی) وەرگێڕان:ئەرسەلان عبداللە
.هاوسەنگی
Rock and roll. (جۆرێکی بەناوبانگی سەمایە)
.سەرەی ئامێرەکانتانە.دەستپێبکەن
سارا،دەتوانی ئەوە تاقیبکەیەوە .کە پرسیارت لێکردم دەربارەی
.بەڵێ- دەتوانی کەمێک هێواشتر بیژەنی؟-
.باشە- .ڤیبراتۆ. تەنها تاقیبکەنەوە،با ببینین چیتان هەیە ڤیبراتۆ:جۆرە ئاوازێکە کە بەشێکی کەم) (.لە ئاوازێک بە خێرای دووبارە دەکرێتەوە
...بەڵام ئەوەی دەمویست
مەبەستم،دەمەوێ دەنگەکەی باش بێت ...وە لەوانەیە کەمێک شەپۆلاوی
.بۆ ئەوەی کەمێک بە ئاوازی دەرەکی بچێت
..دەتەوێت کە،ئم- .پێموایە دەبێت کەمێک جیاواز بێت-
.منیش ویستم ئەوە بڵێم
.بەڵێ،بەڵێ،تێگەیشتن
.نایابە
.باشە،تا دێڕی بیستەم بڕۆن،تکایە
.ئیریک،تا دێڕی بیستەم دەڕۆین- .باشە-
٣،٢،١
.هێی،برادەر منم .ئم،تازە گەڕاومەتەوە شار
،گوتم لەوانەیە بتوانی بێی بە سەیارەکەت بڕۆین .بەڵام کێشە نیە
،لەوانەیە بتوانم تەکسییەک بگرم ...شتێکی لەو جۆرە،ئم
.باشە،پێموایە دواتر یەکتر دەبینین
!سڵاو برادەر دەتەوێ بڕۆی؟
،کێشەیەکی بچوکت هەیە لە ڕێگاکەت دەتەوێ بۆ شوێنێکت بەرم؟
ئم،بەڵێ،لە ڕاستیدا چاوەڕوانی تاکسییەک ...یان شتێک بووم، بەڵام گەر کێشە نەبێت
.زۆر باشە .بەلەمەکە لەدەست خۆت مەدە
.هێی،سوپاس- .کێشە نیە-
!لەنگەرەکە ڕاکێشە
ڕات چیە دەربارەی کەشتیە بچوکەکەم؟
".ئێمە پێی دەڵێین "بینینی باش .ب-ی-ن-ی-ن. بە چاوەکانی خۆت بیبینە
وا هەست دەکەم کە کەشتی گواستنەوەکەم .پێویستە کەسایەتیم پیشان بدات
بەردەوام بە. وە ئەمە؟ ئەمە وەکو .پەنجەرە بچوکەکەمە بۆ دونیا
.وە هەموو خولەکێک شتێکی جیاوازم پیشان دەدات
ئێستا،لەوانەیە لێی تێنەگەم.تەنانەت .لەوانەیە لەگەڵیشی هاوڕا نەبم
بەڵام شتێکت پێ دەڵێم، قبوڵم کرد .وە هەرچۆنێک بێت لەگەڵیانم
،دەتەوێ کەشتییەکە بپارێزی لە هەڵگەڕانەوە .پێموابێ ئەوەیە کە دەیڵێم
.دەتەوێ لەگەڵ شەپۆلەکان بجوڵێی .دەریا هیچ ڕوبارێک ناگەڕێنێتەوە
ئامانجەکە ئەوەیە کە لە جوڵە دابی .وە هەمیشە خۆت بپارێزی
.سڵاو و خوداحافیزی ناتپاریزێت
.جوڵە کردنیش پێویست بە ڕونکردنەوە ناکات
.تەنها شوێنێک لێی دانیشی .هەروەک ئەو شوێنەی ئێوە لێی دانیشتون
وەک ئەوە وایە کە لەگەڵ سندوقێک قەڵەمی .ڕەنگاوڕەنگ هاتونە سەر ئەم هەسارەیە
.جا لەوانەیە هەشت ڕەنگیت هەبێت یان شازدە ڕەنگی
،بەڵام ئەوە گرنگە کە چی دەکەی بەو قەڵەمانە
.بەو ڕەنگانەی کە پێتدراوە
گرنگی مەدە بە وێنەکێشان لە ناو هێڵەکان .یان ڕەنگ کردنی دەرەوەی هێڵەکان
بەڕای من ڕەنگی دەرەوەی هێڵەکان .لە دەرەوەی پەڕەکەیە
.خۆتان سنوردار مەکەن .لە جوڵە داین بۆ ئۆقیانوس(زەریا)
،ئێمە بە وشکانی دەورە نەدراوین .با ئەوەتان پێ بڵێم
باشە، لە کوێ دادەبەزی؟
ئاهـ،کێ،من؟ یەکەم سەرەی منە؟
.ئم،نازانم .ڕاستی هەر شوێنێ بێ باشە
باشە،تەنها...تەنها ناونیشانێک یان شتێکم بدەیە،باشە؟
،من پێتدەڵێم ،سێ شەقامی تر بڕۆ
،لای ڕاست بگرە ،دوو خانوی کە بڕۆ
.ئەم برادەرە لە گۆشەکە دابەزێنە
کوێیە؟- ،منیش نازانم،بەڵام شوێنێکە-
.وە خەریکە ئاڕاستەی ئەو ژیانەی ماوتە دیاری دەکات
.ئامادە بن،دەچینە کەنار دەریا
!سەیری لای ڕاستت بکە
...هۆکاری ئەوەی کە هەبونخوازیم ڕەتکردەوە ئێکسیستێنشیالیزم:بیردۆزێکی فەلسەفییە) (.بە مانای هەبونخوازی یان بونگەری دێت
...هەروەک جلوبەرگێکی فەرەنسی یان زانیاری مێژویی
ئەوەیە کە شتانێکی زۆر گرنگی .هەیە بۆ وتن،بۆ نەوەیەکی نوێ
لەوە دەترسم کە مانای ڕاستی ژیان .لەگەڵ هەستەکان لەدەست دەدەین
هەستی وەرگرتنی بەرپرسیارەتی ،بۆ ئەو کەسەی کە هەی
هێزێکە بۆ دروست کردنی شتێک بۆخۆت .وە پەیداکردنی هەستێکی باش بۆ ژیان
هەبونخوازی(بونگەری) زۆر جار باس دەکرێت .ئەگەر فەلسەفەکە دەربارەی نائومێدی بێت
.بەڵام بە ڕای من ڕاستیەکەی پێچەوانەکەیەتی
سارتر لە چاوپێکەوتنێک وتی "کە هەرگیز ڕۆژێک هەستی بە نائومێدی نەکردوو لە ژیانیدا" (ژان پاول سارتر:فەیلەسوفێکی فەرەنسییە)
بەڵام شتێک دەردەکەوێت ...لە کاتی خوێندنەوەی ژیاننامەیان
...ئەویش ئەوەیە کە نیگەرانیەکانیان دەربارەی ژیان
.هەرگیز بەراورد بە خۆشیەکانی ژیان نیە
.وەک ئەوەی بڵێن خۆت ژیانی خۆت دروستبکە
،بە بایەخەوە ناوەڕۆکی نوێخوازی(نوێگەری) دەخوێنمەوە .تەنانەت قبوڵیشی دەکەم
بەڵام کاتێک دەیانخوێنمەوە هەمیشە ...هەستی لۆمە کردنم هەیە
.بۆ ئەوەی کە شتێکی زۆر گرنگیان لە بیر کردووە
هەرچی زیاتر قسە لەبارەی کەسێکەوە بکەی ...وەکو بنیاتنانی پەیوەندی کۆمەڵایەتی
...یان کۆبونەوەی هێزەکانیان
،یان دابەش بونیان ،یان دورخستنەوەیان
ئەو کارەی کە دەیکەی دەستپێکردنی .جیهانێکی نوێیە لە لێبوردن
،وە کاتێک سارتر قسە دەکات دەربارەی بەرپرسیارەتی
،مەبەستی شتێکی سادە و کورت نیە
مەبەستی جەستە و گیان نیە .کە زانایان گفتوگۆی لەسەر دەکەن
.زۆر ڕاستەقینە تر لەو قسانە ،وەکو قسە کردنی من و تۆ
،بڕیاردان،کردنی کارەکان .وە قبوڵکردنی ئەنجامەکان
لەوانەیە ڕاست بێت کە شەش ملیار .خەڵک لە جیهاندا هەیە،لە زیادبونیشدایە
،سەرەڕای ئەوە .ئەو کارەی دەیکەی جیاوازی دروست کات
یەکەم جار لە ژیانت جیاوازی دروست دەکات
،بۆ کەسانی تر جیاوازی دروست دەکات ،وە کۆمەڵێ نمونەی تر
...بە کورتی،پەیامەکەی ئەوەیە
...کە هەرگیز بە ئاسانی هیوامان لەدەست نەدەین
.وە خۆمان بۆ قوربانی هێزە جۆراوجۆرەکان بزانین
هەمیشە لە دەستی خۆمانە .کە بمانەوێ چ کەسێک بین
.نوێخوازی وادیارە لە ناتەواویەکەوە هاتووە
.وادیارە لە شەڕکردن و بێهیواییەوە پەیدا بووە
.وە پێموایە لەو کاتەشدا زمان پەیدا بووە
مەبەستم،زمان پەیدابووە لەبەرئەوەی پێویستمان ...پێیە بۆ کەمکردنەوەی تەنیاییەکەمان
.وە بۆ هەبونی پەیوەندی لەگەڵ کەسانی تر
.زۆر ئاسان دەبوو ئەگەر مەسەلەکە تەنها زیندوبون بایە
."بۆ نمونە،دەزانی "ئاو .وە بەم شێوەیە دەنگی وشەکە دروست کرا
."یان ڕستەی "پڵنگە ددان تیژەکە لە پشت تۆوەیە .دەنگێکمان بۆ ئەمە دیاری کرد
.بەڵام پێموایە ئەو بەشەی پێکەنیناوییە
کاتێک دەمانەوێ دەربارەی شتێکی ،هەستپێنەکرا و خەیاڵی قسە بکەین
.هەمومان سوود لە کۆمەڵێک هێما وەردەگرین
بۆ نمونە کاتێک دەڵێین "بێهیوایی" مەبەستمان چیە؟ یان خۆشەویستی و توڕەیی چییە؟
"کاتێک دەڵێم "خۆشەویستی
...ئەو دەنگە لە دەمم دێتە دەرەوە
.وە بەر گوێی کەسی بەرامبەر دەکەوێت
.وە دەڕوات بۆ جۆگەکانی مێشکیان
خۆت دەزانی،بە پێی یادەوەرییان بۆ ،خۆشەویستی یان کەمی خۆشەویستی
،وە بۆیان دەردەکەوێت کە دەربارەی چی قسە دەکەم .وە دەڵێن بەڵێ،تێدەگەین
بەڵام چۆن بزانم کە تێدەگەن؟ .لەبەرئەوەی وشەکان بێهەستن
،تەنها هێمایەکن مردوون،دەزانی چی دەڵێم؟
.وە زۆر لە شارەزاییەکەمان هەست پێنەکراوە
زۆر لەو شتانەی کە هەستی پێدەکەین .ناتوانین دەریببڕین،شتێکی نە وتراوە
،وە ئێستا ئەوە دەڵێم ،کاتێک لەگەڵ یەکتر قسە دەکەین
...وە ئێمە
.وا هەست دەکەین کە بەیەکەوە بەستراوین
.وە،بیردەکەینەوە کە لە یەکتر تێگەیشتوین
.پێموایە هەستێکمان هەیە کە نزیکە لە گیانی هاوڕێیەتی
،وە پێموایە هەستێکی کاتییە .بەڵام بەڕای من ئەو شتەیە کە بۆی دەژین
ئەگەر بمانەوێ سەیری پێشکەوتنی ،کۆمەڵگای مرۆڤ بکەین
...ئەوا پێویستە سەیری گەشەکردنی زیندەوەران بکەی
.وە پاشان گەشەکردنی لەگەڵ کارلێککردنی لەگەڵ ژینگەدا
گەشە کردنی زیندەوەران لەگەڵ ...گەشەکردنی ژیان دەست پێدەکات
...دەست پێدەکات لەگەڵ یەکەم ڕەگەزی مرۆڤ
.کە پێشڕەوی دەکات بۆ گەشەکردنی کۆمەڵگای مرۆڤ
.مرۆڤەکانی پێش مێژوو(نیاندەرتاڵ)
ئێستا،سەیر ئەوەیە کە ئەوەی سەیری دەکەی :سێ شێوەی هەیە
،زیندەوەرزانی ...مرۆڤ زانی کە
...پەیوەستە بە پێشکەوتنی شارەکان و شارستانیەتەوە
.وە ڕۆشنبیری،کە دەرکەوتنی مرۆڤە
ئێستا،ئەوەی تا ئێستا بینیوتە ،گەشەکردنی دانیشتوانە
.گەشەکردنی کەسی زۆر سەرنجی ناوێ
...وە هەروەها،ئەگەر سەیری ماوەی هەریەکێکیان بکەین
،دوو ملیار ساڵ ژیان لەسەر زەویە
،شەش ملیۆن ساڵ بۆ مرۆڤەکانی پێشوو
.سەد هەزار ساڵ بۆ ئەو مرۆڤانەی کە ئێستا دەیان ناسین
وردە وردە بە وردی سەیری .نمونەی گەشەی سروشت دەکەین
،وە کاتێک دەگەینە شۆڕشی کشتوکاڵی
کاتێک دەگەین بە شۆڕشی زانستی ،وە شۆرشی پیشەسازی
،لە ڕاستیدا ڕادەمێنین لە دە هەزار ساڵ .٤٠٠ساڵ،١٥٠ساڵ کە تێپەڕیوە
ئەگەر زیاتر لە نزیکەوە سەیری کاتی ئەو شۆڕشە بکەی
،ئەمە واتا چی،واتە کاتێک دەچینە ناو شۆڕشێکی نوێوە
...پێویستە بە وردی لە خاڵێکدا بە ئاشکرا بیبینین
،لە ماوەی کاتی ژیانمان .لە ماوەی کاتی ئەم نەوەیە
،شۆڕشی نوێ لە زانیارییەوە دروست دەبێ
.لە دوو جۆر زانیاری پەیدا دەبێ:ژمارەیی وە هاوشێوە ((degital and analog)ژمارەیی و هاوشێوە دژ بەیەکن)
،زانیاری ژمارەیی هۆشی دەستکردە
زانیاری هاوشێوە گەردیلەی زیندەوەرییە .وە لەیەکچونی زیندەوەرەکەیە
.هەردووکیان پەیدابوون لە کاری دەمار و مێشکی زیندەوەر (نیورۆبایۆلۆجی:زانستی دەمار و مێشکی زیندەوەرە)
،سیستەمی پەرەسەندنی کۆن بەم شێوەیە بوو
.دانێک دەمرد و ئەویتر گەشەی دەکرد و دەستی بەسەردا دەگرت
...بەڵام بەپێی سیستەمی نوێ هەردوو لا دەژین
هەروەک دوو گروپی پاڵپشتی کردن .هیچ هەستی پێشبڕکێ لە نێوانیاندا نیە
.هەردوکیان سەربەخۆن
سەیر ئەوەیە کە ئەم پەرەسەندنە ،بەرەو پەرەسەندنی کەسی دەڕوا
،پەیدا دەبێ لە پێداویستی و ئارەزوی کەسی
،وە ئەوە چارەسەرێکی نەرێنی یان دەرەکی نیە
.کە کەسەکان ملکەچی کۆمەڵگا بن
،پاشان تۆ جۆرێکی نوێی مرۆڤت هەیە .لەگەڵ کەسایەتیەکی نوێ وە زانیاری نوێ
...بەڵام ئەمە تەنها سەرەتایەکە بۆ بازنەی پەرەسەندنەکە
،لەبەرئەوەی کاتێک بازنەی دواتر دەست پێدەکات
.خاڵی دەستپێکردنی دەبێتە ئەم زیرەکییە نوێیە
،کاتێک زانیارییەکان کۆکرانەوە
،وە هەروەها کاتێک تواناکان کۆکرانەوە بەسەر کاتەوە .خێرایی پەرەسەندنەکە دەگۆڕێت
تاکوو چی؟ ...تاکوو گەورەتر دەبێ
دەتوانرێ خەیاڵ بکرێ بە بەئاوات .گەیشتنێکی گەورەی ڕاستەوخۆی مرۆڤ
.توانای مرۆڤ و مرۆڤی نوێ
.دەتوانرێ ببێتە شتێکی تەواو جیاواز
،دەتوانرێ ببێتە یارمەتییەک بۆ هەبوونی کەسەکان
.چەند جارە کردنی هەبونی کەسەکان
.ژیان یەکسانە بەوەی کە هەیە .کە سنوردار نەکرێی بەهۆی کات و شوێنەوە
،وە دەرکەوتنی ئەو جۆرە پەرەسەندنە نوێیەی مرۆڤ
.دەرکەوتنێکی زۆر جیاواز دەبێت لەوەی پیشبینی دەکەین
.ئەم بەشەیان زۆر سەیرە .پەرەسەندنی کۆن بێ هەستە
.گرنگی نیە کاریگەرە،باشە؟
.وە دەرکەوتنی ئەو چارەسەرە کۆمەڵایەتییانە
،قسە دەکەی دەربارەی مشەخۆری دەستبەسەرداگرتن،ئەخلاقی، باشە؟
ئاهـ،جەنگ،تاڵان کردن، ئەمانە دەبنە .بابەتێک بۆ ئەوەی گرنگ نەبێت
.دەبنە بابەتێک بۆ ئەوەی پەرەسەندن گرنگی نەبێت
نمونەی پەرەسەندنی نوێ سیفەتی ،مرۆڤمان دەداتێ لە ڕاستی،بەوەفایی
.لە دادپەروەری و ئازادی
.ئەمانە دەبنە نیشانەی پەرەسەندی نوێ
،ئەمە ئەوەیە کە بە هیواین بیبینین .کە شتێکی جوان و داواکراو دەبێت
ئەو مرۆڤەی کە دەیهەوێ خۆی بکوژێت .بە تەواوەتی هەست بە تەنیایی و بێگانەیی دەکات
.لەگەڵ کۆمەڵگای مرۆڤایەتی زۆر جیاوازە
:وا بیر لە خۆی دەکاتەوە ".کە دەبێ شێت بم"
،ئەوەی لێی تێناگا ئەو کۆمەڵگایەیە بەم شێوەیە
.وە زۆر بایەخ بە کارەسات و زیانە گەورەکان دەدات
،ئەو جەنگ و بێ بارانی و لافاوانە .وە ئەم بومەلەرزانە پێویستە چارەسەر بکرێن
.مرۆڤ ئاژاوەی دەوێت
.لەڕاستیدا، پێویستە هەیبێت
،ڕەشبینی،ئاژاوە،ناکۆکی .کوشتن،ئەو هەموو ترسانە
ئێمە چارەسەری ناکەین .خەریکە دۆخی بەردەوامبونی وەردەگرین
.کە بەهۆی مردن و وێرانکاری دێتە بوون
.لە ناوەوەی هەمومان دا هەیە .وە چێژی لێ وەردەگرین
بە دڵنیاییەوە،میدیاکان هەوڵدەدەن بۆ دانانی ،ڕویەکی خەمبار لەسەر ئەم ڕوداوانە
.پیشانیان دەدەن هەروەک ناخۆشیەکی گەورەی مرۆڤ
بەڵام هەمومان دەزانین کە ...کاری میدیاکان هەرگیز نابێتە
.هۆی نەمانی خراپیەکان لەم جیهانەدا، نەخێر
کاریان ئەوەیە ڕازیمان کەن کە بەو خراپی و .ناخۆشیانە ڕازیبین،وە لەگەڵیاندا بژین
دەسەڵاتدارەکان لە ئێمەیان دەوێ .تەنها سەیرکەین و هیچ نەکەین
هێی،شقارتەت پێیە؟
...وە هیچ هەڵبژاردێکی تریان نەداینێ
،جگە لەوەی کە بۆ مانەوەی خۆیان دەیان وت ،وە زۆریش گرنگ نەبوو
.وە ڕەفتاریان دەکرد بۆ بەشداری لە دەنگدان
بوکەشوشەی لای ڕاستت دەوێ یان لای چەپ؟
،هەست ئەکەم کاتی هاتووە بۆ پیشان دانی هەستەکانم لە
...ناتەواوی و بێزاری
،بۆ ڕامیاری کۆمەڵایەتی وە پلانی زانستی
.لێگەڕێ با دەنگە ناتەواو و کەمەکەم ببیسترێت
.بیر لەو شتە دەکەمەوە کە وتت
من شتێکم وت؟- .بەڵێ-
دەربارەی ئەوەی کە چۆن زۆر جار هەست دەکەی ...کە سەیری ژیانی خۆت دەکەی
.لە بەرچاوی ژنێکی پیر کە خەریکە دەمرێت
ئەوەت بیرە؟- .بەڵێ،هێشتا هەندێ جار هەستی پێ دەکەم-
.وەک ئەوەی سەیری ژیانی ڕابردووم دەکەم
وەک ئەوەی ژیانی بە ئاگاییم .(لەو کاتەی بە ئاگام)، وەک یادەوەری یە
.ڕاستە
...بیستم کە کاتێک تیم لیاری لە کاتی مردنیدا بووە (تیم لیاری:نوسەر و دەرونناسی ئەمریکییە)
...بۆ ساتێک سەیری داهاتوی کردووە
،کاتێک جەستەی دەمرێت .بەڵام مێشکی هێشتا کار دەکات
دەڵێن دوای ئەوەی کە جەستەت هەموو دەمرێت .هێشتا ٦ بۆ ١٢ خولەک مێشک چالاکی هەیە
،وە چرکەیەک لە خەونی بە ئاگایی، ڕاستە
.باشە،زۆر زیاتر لە چرکەیەک لە کاتی بە ئاگایی
دەزانی چی دەڵێم؟- .بەڵێ، بە دڵنیاییەوە-
بۆ نمونە لە خەو هەڵدەستم ،وە لە ١٠:١٢ خولەک
،پاشان دوبارە دەخەومەوە وە ئەو خەونە درێژ و ئاڵۆز و
،جوانانە دەبینم ،کە وادیارە چەند کاتژمێرێک دەخایەنن
وە پاشان لە خەو هەڵدەستم .دەبینم ١٠:١٣ خولەکە
،ڕێک وایە.کەواتە ٦ بۆ ١٢ خولەک لە چالاکی مێشک
.مەبەستم،دەتوانرێ تەواوی ژیانت بێت
مەبەستم،تۆ ئەو ئافرەتەی کە .سەیری ژیانی ڕابردووت دەکەی
باشە، چی ئەگەر ئەو ئافرەتە بم؟ پاشان تۆ دەبی بە چی لە ناو هەموو ئەمانە؟
.هەرچۆنێ بێت ئێستا لێرەم
مەبەستم،بەڵێ .لەوانەیە تەنها لە مێشکتدا هەبم
.بەڵام هەروەک زۆربەی شتەکانی تر،ڕاستەقینە دەبم
بەڵێ
منیش بیردەکەمەوە دەربارەی شتێک کە تۆ وتت؟- چییە؟-
تەنها دەربارەی زیندوبونەوە وە لە کوێ .ئەو هەموو ڕوحە نوێیە بە پێی کات دێت
...خەڵک هەمیشە دەڵێن کە زیندوبونەوە لە ڕوحی
،کلیۆپاترا (فیرعەونی میسڕ) .یان ئەلێکساندەری گەورە(پاشای یۆنانی)
هەمیشە ویستومە پێیان بڵێم کە لەوانەیە .وەک گەمژەیەک بوبن،هەروەک ئەوانی تر
،مەبەستم،ئەوە مەحاڵە .بیری لێبکەوە
دانیشتوانی جیهان دوو هێندە بووە لە چل ساڵی ڕابردوو،ڕاستە؟
بۆیە ئەگەر بەڕاستی باوەڕت بە- ،ڕوحی هەمیشەیی خۆت هەیە .هممم-
کەواتە ڕوحت چانسی سەدا ٥٠٪ ی هەیە .بۆ ئەوەی بژی لە سەرووی چل ساڵی
وە بۆ سەرووی ١٥٠ ساڵ تەنها .یەک ئەگەر هەیە لە کۆی شەش ئەگەر
کەواتە بە تەمای چی بڵێی؟ ...زیندوبونەوە بونی نیە
،یان، هەمومان ڕوحمان چالاکە(واتە نامرێت) وەک ئەوەی نیوەکەی ترمان مرۆڤە بۆ یەکەم جار؟
نەخێر،ئەوەی دەمەوێ بیڵێم ئەوەیە ...کە هەرچۆنێک بێ پێموایە کە
...زیندوبونەوە تەنها
دەربڕینێکی شاعیرانەیە لەوەی کە .بیرەوەری بە کۆمەڵ لەڕاستیدا چییە
زۆر دەمێک نابێ کە ئەم بابەتەم خوێندەوە .کە لەلایەن زانایەکی کیمیای زیندەوەرەوە بوو
وە قسەی دەکرد دەربارەی ئەوەی کە چۆن ،کاتێک ئەندامێک لە خێزانێک لە دایک دەبێت
.ملیارێک ساڵ یادەوەری هەیە بۆی بگەڕێتەوە
.وە لەو شوێنە ئەو غەڕیزەیەمان بۆ ماوەتەوە (غەڕیزە:ئارەزوی کردنی ڕەفتاریک بەبێ بیرکردنەوە)
.بە دڵمە ،وەک ئەوەی کە،ئمم
،ئەم هەموو بیرکردنەوە ڕوحیانە کە ڕودەدەن ،کە ئێمە بەشێکین لێی
.ئەگەر بێتو ئاگادار بین یان نا
،کە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی هەموو .ئەمانە بونیان نیە، دەزانی
وا دیارە خۆویستی و پیشکەوتینی جیهان .لە داهێنان لە زانست،لە هونەر
خۆت دەزانی، وەک ئەوەی هەمان ئەنجام لە هەموو شوێنێک .دەرکەوێت بە سەربەخۆی لە سەر هەر یەکێکیان
.هەندێ کەس لەسەر کۆمپیوتەر ،شتێک دەدۆزێتەوە
وە پاشان بە نزیکەیی لەهەمان کاتدا،گروپێک ...لە خەڵکی تر لە هەموو جیهاندا
.هەمان شت دەدۆزنەوە- .ممم-
،ئەمەیان کرد.گروپێک لە خەڵکیان جیاکردەوە بە پێی کات
...وە چاودێری تواناکانیان کردن لە ژێر مەتەڵی وشەکان
.لە پێش چاوی دانیشتوانی گشتی
،وە دواتر بە نهێنی ڕۆژێک پێشتر مەتەڵەکەیان دەدانێ
.مەتەڵەکە لەلایەن هەزاران خەڵکی ترەوە وەڵام درایەوە
،وە خاڵەکانیان لە پڕ بەرز بونەوە .وەک لە سەدا بیست
،وەک ئەوەی ئەگەر وەڵامەکان لەشوێنێکدا بن
.خۆت دەزانی،خەڵک دەتوانێ وەریان گرێ
وەک ئەوەی بە شێوەی بیرخوێندنەوە(بیرکردنەوەی ڕوحی) .شارەزاییەکانمان هاوبەشیپێبکەین
هەر دەت گرم دایک حیز .ئەگەر دواین کاریشم بێ بیکەم
.ئۆهـ،باجی ئەوە دەدەی بۆ ئەوەی بە منت کردووە
.بۆ هەموو چرکەیەک کە لەو کونی دۆزەخە بەسەرم بردووە
.دەتبینمەوە ساڵێک لە دۆزەخ بەسەر دەبەی
.ئۆهـ،تۆی نەفرەتی دەبێ لێم بپاڕێیەوە بۆی بهێڵم بمری
.نەخێر،نەخێر،هێشتا نا
.دەمەوێ ئازار بچێژی،ک_ر مژ
ئۆهـ،ق_نە نەفرەتیەکت بۆ چاک دەکەمەوە،زۆر باشە
.لەوانەیە دەرزییەکی درێژ لە پەردەی گوێت باوێم
.جگەرەیەکی گەرم لە چاوت
.هیچ خەیاڵی نییە
.هەندێ تواوە بەرەو ق_نت
!ئۆۆهـ
،یان باشترە نەجوڵێی
.هەندێ لەوانە ئەپاچی کۆنن (ئەپاچی:چەتە و شەللاتی پاریس)
.چاوەکانت داخە .بەڵێ
.تەنها گوێدەگرم بۆ هاوار کردنت
.ئۆهـ،چ مۆسیقایەکی خۆش دەبێت
.بەڵێ،لە نەخۆشخانە دەیکەین
لەگەڵ دکتۆرەکان و پەرستارەکان .بۆی بە ئازارەکانت بە خێرایی نەمری
باشترین بەش دەزانی کامەیە؟
باشترین بەش ئەوەیە کە وەک جگەرە ،ک_رم لە زارت دایە وە بە هێزەوە چاوت دادەخەم
.بۆیە دەبێ سەیرم کەی کە وات لێدەکەم،بەڵێ
...دەمبینی کە ئەو جگەرەیە نزیک و نزیکتر دەکەمەوە
...بۆ چاوە زەقەکانت
.تا خەریکە مێشکت لەدەست دەدەی
...بەڵام بە یەکجاری نا
.لەبەرئەوەی دەمەوێ بۆ ماوەیەکی زۆر زۆر درێژ
،دەمەوێ بزانی کە ئەوە منم
.من ئەو کەسەم کە ئەوەت بەرامبەر دەکەم
!من
وە ئەو دەرونزانی نێر و مێیە؟
!بێسنور نەفامییە
.ئەمە دووڕووی کردنە لە دووڕوو، پێی دەڵێن دادوەر
!چ گەمژەییەکە
!دادوەر نابێ دادگایی بکرێت
هەر هەموتان دەمرن لەو ڕۆژەی !لەو کونە نەفرەتییە دێمە دەر
!دڵنیام پەشیمان دەبی لەو ڕۆژەی من دەبینی
،لە شێوازێکەوە،لە بیرێکمان لە دونیای هاوچەرخ
ئاسانە بۆ بیرکردنەوە لەوەی کە زانست .هاتووە بۆ شوێنگرتنەوەی خودا
بەڵام هەندێ کێشە فەلسەفی ماونەتەوە .هەروەک ئەوەی کە لە ڕابردودا هەبون
،سەیری کێشەی "هەبوونی(مافی) ئازادی" بکە
،ئەم کێشەیە بۆماوەیەکی درێژ هەبوو
.لەو کاتەی پێش ئەرستۆ لە ٣٥٠ ساڵ پێش زاین (ئەرستۆ:فەیلەسوفی یۆنانی)
،ئۆگەستینی پیرۆز(خوداناسی ڕۆمانی) ،تۆماس ئەکواینەسی پیرۆز(فەیلەسوف و خوداناسی ئیتاڵی)
ئەم کەسانە نیگەران بوون لەوەی .کە چۆن دەتوانین ئازاد بین
.ئەگەر خودا پێشتر بزانێ کە چۆن مرۆڤەکان بڕیار دەدەن
لەمڕۆژانە دەزانین کە جیهان بە ،کۆمەڵە یاسایەکی فیزیای کار دەکات
وە ئەم یاسایانە ڕەفتاری هەموو ئەو شتانە .کۆنترۆڵ دەکەن کە پەیوەندیان بە جیهانەوە هەیە
،ئێستا،ئەم یاسایانە،لەبەرئەوەی بڕواپێکراون
.پێشکەوتنێکی گرنگیان لە تەکنەلۆجیا دروست کردووە
،بەڵام سەیرێکی خۆت بکە .ئێمە تەنها کۆمەڵێک سیستەمی فیزیایین
،ئێمە تەنها چەند گەردێکی ئاڵۆزی کاربۆنین
،زیاتر لە ئاو دەچین
وە ڕەفتارەکانمان ناتوانن لە دەرەوەی ئەم .ئەم یاسا فیزیاییانە کار بکەن
لەبەرئەوە بە یەکێک لەم شێوانە دەبێت،کە ...خودا پێشتر هەموو شتەکان ئامادە کردووە
...وە دەزانێ کە بڕیارەکانی مرۆڤ چین
یان ئەو یاسا فیزیاییە بنەڕەتیانەن .کە هەموو شتێک کۆنتڕۆڵ دەکەن
.ژوری زۆر بۆ ئازادی بە جێنەماوە
لەبەرئەوە ئێستا لەوانەیە ڕازی کرابی ،بۆ ئەوەی تەنها پرسیارەکە پشتگوێ بخەی
.پشتگوێ خستنی نهێنی ئازادی بوون
بڵێی "ئۆهـ،باشە،ئەوە تەنها .چیرۆکێکی مێژوییە.منداڵانەیە
،ئەوە پرسیارێکی بێ وەڵامە "تەنها لە بیری بکە
بەڵام پرسیارەکە لە مێشکت .دەمێنێتەوە و لە دەموچاوت دەردەکەوێت
،تۆ دەربارەی کەسی بیر دەکەیەوە .بۆ نمونە،تۆ کێی
.تۆ ئەو کەسەی کە بە ئازادی بڕیارە گرنگەکانت داوە
.یان بەرپرسیارەتیت هەڵگرتووە ،تۆ تەنها دەتوانی ببی بە هەڵگری بەرپرسیارەتی
تەنها دەتوانی ببی بە تاوانبار ...یان پەسندکراو یان ڕێزلێگیراو
.بۆ ئەو شتانەی کە بە ڕای خۆت کردوتە
پرسیارەکە دووبارە دەبێتەوە، وە .لە راستیدا چارەسەرمان نیە بۆی
،وا دەردەکەوێ کە هەموو ئەو بڕیارانەی داوتە .تەنها جۆرێکە لە یاری وشە زانین
.بیری لێبکەوە چۆن ڕودەدەن .هەندێ چالاکی کارەبایی هەیە لە مێشکت
،دەمارەخانەکانت دەست بە کار دەکەن .نیشانەیەک دەنێرن بۆ خوارەوەی کۆئەندامی دەمار
.کە دەڕواتە خوارەوە بۆ ڕیشاڵەکانی ماسولکەت
.گرژ دەبن وە لەوانەیە بتوانی دەستت درێژ بکەی
،بە جۆرێک دیارە کە کارەکە بە ئارەزویی خۆت دەیکەی
...بەڵام هەرکەسێک لەوانە ...هەربەشێک لەم قۆناغە
:لە ڕاستیدا بەهۆی یاساکانی فیزیایی کۆنتڕۆڵ دەکرێن
،یاساکانی کیمیایی .یاساکانی کارەبایی وە هەتا دوایی
بۆیە بەشێوەیەک دیارە کە تەقینەوەیەکی .گەورە لە سیستەمی ناوەوە ڕویدا بێت
،وە تەواوی مێژوی ژیانمان
،تەواوی مێژوی مرۆڤایەتی وە تەنانەت پێش وانیش
...لە ڕاستیدا تەنها جۆرێکە لە پێکداچونی گەردیلەیی
.بە گەڕانەوە بۆ ئەو یاسا فیزیاییە بنەڕەتییانە
.پێمان وایە کە تایبەتین ،پێمان وایە کە جۆرێک لە شکۆداری تایبەتیمان هەیە
.بەڵام ئیتر ئێستا ئەم بابەتە لە ژێر هەڕەشە دایە
.مەبەستم،لە ڕاستیدا ئەم بابەتە بەرەنگاری دەکرێت
بۆیە لەوانەیە بڵێی "باشە،خولەکێک بوەستە. ئەی چی دەربارەی میکانیکی کوانتەم؟ میکانیکی کوانتەم:لقێکە لە فیزیای مامەڵەکردن) (لەگەڵ پێکداچونی تەنۆلکەکان
ئەوەندە شارەزاییم لە بیردۆزی فیزیایی" .هەیە کە دەزانم ئەو بابەتە بەو شێوەیە نیە
.لە ڕاستیدا بیردۆزێکی ئەگەرییە"
.شوێنی بەتاڵی هەیە. نادادپەروەرییە ".بە ناچاری نییە
.وە ئەمە ڕێگەمان دەدات کە تێبگەین لە مافی ئازادی هەڵبژاردن
،بەڵام ئەگەر بە وردی سەیری بکەی ...لە ڕاستیدا یارمەتیت نادا
چونکە ئەوەی ڕودەدات کاتێک ،هەندێ بڕی زۆر بچوکی وزەت هەیە
.وە ڕەفتارەکانیان بە ئاشکرا هەڕەمەکییە(کۆنتڕۆڵنەکراو)
،لاساری دەکەن.ڕەفتارەکانیان بێمانایە ...وە هەستەکانیان چاوەڕواننەکراوە
.وە بەو وشانەی کە دروست کراون ناتوانین لێیان تێبگەین
لەوانەیە لەناکاو هەموو شتێک بکەن .بە گەڕانەوە بۆ ئەو سیستەمەی کاری پێدەکەن
بەڵام دەتوانێ لە ئازادیمان یارمەتیمان بدات؟
،پێویستە ئازادیمان بنیاتنرێ لەسەر کۆمەڵە کارێکی شیاو
تەنها بە هەندێ لاساری هەڕەمەکی لە سیستەمێکی ئاژاوەچی؟
.وادیارە تەنها خراپتر دەبێت ...پێمباشترە ببمە دەزگایەک
...لەناو ئامێرێکی فیزیای بڕواپێکراو
.لە چاو هەندێ لاساری هەڕەمەکی
.بۆیە ناتوانین تەنها کێشەکە پشتگوێ بخەین
پێویستە شوێنێک بدۆزینەوە لە ،دیمەنی دونیای هاوچەرخمان بۆ خەڵک
،لەگەڵ هەموو پێویستیەکانی .تەنها جەستەی نا،بەڵکو مرۆڤەکەش
وە ئەمە واتە هەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی ،کێشەکە لە لایەنی ئازادی
...بڕیاردانی دروست وە بەرپرسیارەتی
.وە هەوڵدان بۆ تێگەیشتن لە خۆمان
،ناتوانی لەگەڵ حکومەت شەڕ بکەی .ئەنجامەکەی مردن و وەرگرتنی باجە
.دەربارەی سیاسەت و ئاین قسە مەکە
ئەمە هەمووی وەک بانگەشەی .دوژمنە لە سەنگەری جەنگ
"نزم ببەوە سەرباز، نزم ببەوە سەباز"
.بینیمان چی ڕویدا لە سەدەی بیستەم
وە ئێستا سەدەی بیست و یەکە ...کاتی ئەوەیە هەستینە سەرپێ و تێبگەین کە
.نابێ ڕێگا بدەین بکەوینە ئەو بارودۆخە قورسەوە
.نابێ ڕازی بین بە کاری ئەو نامرۆڤانە
،دەربارەی تۆ نازانم .بەڵام من نیگەرانم بەوەی کە لە جیهاندا رودەدات
.نیگەرانم لە پێکهاتەی جیهان
،نیگەرانی ئەو سیستەمانەم کە ئێمە کۆنتڕۆڵ دەکەن
،ئەوانەی کە ژیانمان کۆنتڕۆڵ دەکەن !هەتتا ئەوانەی کە دەیانەوێ بارودۆخەکە خراپتر بکەن
!ئازادی !ئەو شتەیە کە دەمەوێ
!وە ئەو شتەیە کە پێویستە بتەوێت
ئەوە لەدەست خۆمانە کە ئازد بین و ،نەوسنی و چڵێسی لەناو بەرین
...ڕق لێبون،بەغیلی، وە بەڵێ نائارامی
لەبەرئەوەی باشترین ڕێگا بۆ ئەوەی کۆنتڕۆڵ مان کەن ،ئەوەیە کە وامان لێکەن هەست بە بچوکی و ناگرنگی بکەین
بۆیە دەست بەرداربوون لە ئازادی و .چارەنوسمان لەدەست خۆمانە
.پێویستە تێبگەین کە شێوەی خەڵکانی تر وەردەگرین
وە جەنگ دەستپێدەکەین لەگەڵ !ئەو حوکومەتە کۆیلایەتییە
،سەدەی ٢١ دەبێتە سەدەیەکی نوێ
،نەک سەدەیەک لە کۆیلایەتی ...نەک سەدەیەک لە درۆکان و کاری بێ ئامانج
وە بەینی چینایەتی و حوکومەتی بنچینەیی !و ڕێگاکانی تری بەڕێوەبردن تەواو بوو
...ئەم سەردەمە دەبێتە سەردەمی مرۆڤایەتی
!هەستان بۆ ئامانجێکی پاک و دروست
دیموکڕاتی سەربەخۆ(ئازادبیر) وە پارێزگاری کۆمار .هەموویان مشتێکن لە پیسی و خاشاک
.هەموویان دەیانەوێ کۆنتڕۆڵمان کەن .وەک دوو لایەنی هەمان تیم
دوو تیمی جیاوازی بەڕێوەبردن کە !هەوڵدەدەن کۆنتڕۆڵمان بکەن
،تەنها مەبەستیان کۆیلایەتییە !یەکیانگرتووە
،ڕاستیەکە لە پێش چاومانە !بەڵام تەنها درۆمان پێدەڵێن
!ئیتر ماندوو بوم و تاقەتم نەما تێدەگەن چی دەڵێم؟
.بەرگەگرتن ئیتر سودی نیە .ئەم جەنگە دەبەینەوە
!مرۆڤایەتی بەهای خۆی هەیە !ئێمە چینێکی تازە نین لەو سەردەمە
!هەڵدەستین و بەرگری لەو مرۆڤایەتییە دەکەین
،داوای شتی ڕاستەقینە دەکەین :شتانێک کە نرخیان هەیە
دروستبون و مرۆڤێکی ڕوح بە جوڵە !کە هەرگیز دەست بەردار نەبێت
!باشە،بەمشێوەیە! ئەمە قسەکانی من بوون .بڕیاردان بۆ خۆتان
،ئامانجەکە ئەوەیە کە لەو بابەتە نەرێنیانە وازبێنین
.کە لە ڕاستیدا دەکەوێتە سەرخۆمان
،وە هەر کاتێک ئەو کارەمان کرد
.ئەنجامەکە بەخێرای دەبێتە نەخۆشی(نەریت)
.بە هۆکاری زنجیرەیەکی بێسنور لە زانیاری و سەلماندن
...بۆ ئەوەی دەستبەجێ ڕازی بین
.وەک ئەوەی ڕازی بین بە تەواوی هەبونمان
.ئەکتەری سەرەکی کە لەوانەیە بە "مێشک" بانگی بکەی
،بڕیار دەدات .توانای دەربڕینی هەیە
،بە درێژای مێژوو ...هەوڵەکانی بۆ ئەم بابەتە
بۆ بەدەست هێنانی ئەو توانایانەی کە ...زۆر دوورن وەک ئەوەی کە
.چیتر مێشک تەنیا نیە لەم شوێنە
.بەڵام بەڕای من لە خاڵێکی زۆر هەستیاری مێژوداین
،ئەو ساتانەی کە پێی دەڵێین قۆناغ
...وەک سنورەکان،کۆتای پێهێنانی توانا جیاوازەکان
.لە ڕاستیدا ئێستا دەبنە بنچینە
...ئەو فرەێتیەی کە هەیە لە تەنیایی و جیاوازییەکان
...کە کێشەیەکی گەورەی دروست کردبوو بۆ مێشکی پێشوو
،لە ڕاستیدا دەیانەوێ بگەن بە ڕوحمان
.وە بێهاوتایی خۆیان بۆ دەرکەوێت
وە لەوانەیە یەکێکیان بەو مەترسیەدا ...دەرچێت و بگات بە شتێک کە
.ئەوان بەیەکەوە پەیوەست دەکات (واتە تەنیایی و جیاوازیەکانیان نەهێڵێت)
،وە بۆیە ڕۆڵی سەرەکی بۆ ئەم مێشکە نوێیە
.مێشکێکی زۆر زۆر بەهێزترە
.مێشکێک کە زاڵ بێت
،وە کاتێک چوینە ناو ئەو بارودۆخە
،دەتوانین بنچینەی کەسی ببینین
،کە گونجاوە بۆ بنچینەی کەسایەتی و تەنیاییبوون ...تا ئەو کاتەی مێشک
.دەرگای خۆی دەکاتەوە بە ڕووی گەردونی فراوان
.بۆیە ئێستا چیرۆکەکە چیرۆکی گەردوونە
.ئیتر ساتەکان تەنها بۆ قسەی بێمانا و ناگرنگ نین
.وە بەم شێوەیە شتە نهێنیەکان ڕودەدەن
،ڕاستە کە بەتاڵە ...بەڵام زۆر باشن
،ئەو ساتە باشانە ...ژیانێکی باش لە گەردوون
.پەیوەستە بە جوڵەی ئەو
،وە هەرکەسێک،هەر شتێک ...هەر شوێنێک و کارێک
.نیشانەکانی خۆی بە جێدێڵێ
.وە ئەم چیرۆکە چیرۆکێکی کەسییە
.بەڵام لە ڕاستیدا چیرۆک لە چیرۆکێکی کەیە
،کات وەک تەنۆلکەیەکی بچوک بە خێرای تێدەپەڕێ
.یان خێرای من زیاترە یان کات .هەرگیز لە یەک کاتدا نین
.ناکۆکییەکی سەیرە ،مەبەستم،باشە،بە دڵنیاییەوە
،زیاتر لە هەر کاتێکی تر بە کۆتای ژیانم نزیکترم
بەڵام لە ڕاستیدا زیاتر لە هەر کاتێک .هەست دەکەم کاتم هەیە بۆ کردنی کارەکانم
.کاتێک بچوکتر بووم زۆر بێهیوا بووم ،هەمیشە دەمویست دڵنیا بم
،وەک ئەوەی ئەگەر کۆتای ڕێگایەک هەبوایە .وە پێویستە پێی بگەم
دەزانم مەبەستت چییە ،چونکە بیرمە دەمویست لە خۆم بیربکەمەوە
،ئا‌هـ،ڕۆژێک،وەک لە سی تا چل ساڵی"
،هەموو شتێک بەرەو ڕون و ئاشکرایی دەچوو "وە ئیتر تەواو
،وەک چیایەک وابوو کە چاوەڕێی منی دەکرد
،وە سەرکەوتم بە سەریدا،وە کاتێک گەیشتمە سەرەوە
.هەموو گەشە و گۆڕانەکان وەستان
.تەنانەت توانای ژیانیش .بەڵام سوپاس بۆ خودا ئەمە ڕوینەدا
بە ڕای من شتێک کە گرنگی پێنادەین کاتێک .بچوکین،سەیرییەکی(نائاسایی) بێسنورمانە
.ئەوەیە کە بە مرۆڤ بونمان واتای ڕاستی دەدات
"ئەو شتەی کە "بێندیکت ئاندرسۆن- دەربارەی کەسایەتی وتویەتی بیستوتە؟ (بێندیکت ئاندرسۆن:زانای سیاسی و مێژوناسی چینی) .نەخێر-
.باشە،بۆ نمونە قسە دەکات دەربارەی وێنەی مناڵێک
،کاتێک تۆ سەیری ئەو وێنەیە دەکەی ".وێنەیەکی دوو دوریە،وە دەڵێی "ئەوە منم
باشە،ئەگەر بتەوێ پەیوەندی خۆت و ...ئەو وێنە بچوکە سەیرە بدۆزییەوە
،کاتێک دەژی و هەناسە دەدەی لە ئێستادا
،پێویستە چیرۆکێک بۆخۆت دروست کەی،بۆ نمونە ،ئەوە منم کاتێک یەک ساڵ بووم"
،وە دواتر پرچم درێژ بوو،وە پاشان ڕۆشتین بۆ ڕیڤەردەیڵ" (ڕیڤەردەیڵ:ناوی شوێنێکە)
".وە ئێستا لێرەم
بۆیە پێویستی بە چیرۆکێکە کە ...لە ڕاستیدا ئەوە چیرۆکێکە
کە ڕێگە دەدات بە تۆ و وێنەی مناڵیت .کە هەمان کەسایەتی بۆ خۆت دروست کەی
،وە شتە سەیرەکە ئەوەیە .هەر حەوت ساڵ جارێک خانەکانمان بە تەواوی دەگۆڕێن
،پێشتر چەندین جار بوینە کەسی جیاواز
.هەرچۆنێک بێت،کەسایەتیمان هەرگیز ناگۆڕێت
.هممم
ڕەخنەکەمان هەروەک ڕەخنەکانی تری :ئەم بابەتە دەست پێدەکات
.دودڵی
.دودڵی چیرۆکەکەمان وەسف دەکات
.پێویستە هەوڵدەین چیرۆکی خۆمان دروست بکەین
...ئێمە بە گومانەوە بۆ مێژوی نوێ هەنگاو دەنێین
.گومانێک کە بە زمان ناوترێت
،ڕابردومان وەک ساتەکانی مانەوە لە شوێنێکی دوور دەڕوا
...وە هەر جوڵەیەکی دەیکەین،هەر وشەیەکی دەیڵێین
ئارەزومان بە جیابونەوە لە ڕابردو و .گەیشتنمان بە داهاتوو پیشان دەدات
،بەو جۆرەی کە ژیایین،باررودۆخێکی نوێی دروست کرد
،کە دەربارەی هاوڕێیەتی زۆر
...وە ئاژاوە لە بەشەکانی کۆمەڵگا
.کە لە دڵی کۆمەڵگاوە بوو،بەڵام پشتگوێ خران
هونەر ئامانجەکە نەبوو ...بەڵام دەرفەتێک و ڕێگایەک بوو
...بۆ دروست کردنی ڕیتمێکی نوێ
.کە بە دڵنیاییەوە لەکاتی ئێمەدا نەما
،بۆ دۆزینەوەی ڕێگایەکی ڕاست بۆ پەیوەندیکردن بوو(هونەر)
.یان لانی کەم ئامانجەکە ئەمە بوو
.سەرکێشی بەدەستهێنان و لەدەستدان(پەیوەندی)
،ئێمە بە سەیرکردنە نائارام،ناڕازی و هەمیشەییەکانمانەوە
خەریکی پڕکردنەوەی کالێنەکانمانین کە لە .خەونەکانمان،ترسەکانمان و خەیاڵەکانماندا هەیە
،بەو هیوایە ژیایین کە هەرچەندە دنیا پوچ دیاربا
،هەرچەندە بێسود و ئاست نزم دیاربا
.هێشتا هەموو شتێک دەشێ بکرێ
،وە ئەگەر مەرجەکان گونجاو بن
.دونیای نوێ دەبێتە هەمان دونیای کۆن
:دوو جۆر ئازارچەشتن هەیە لەم جیهانەدا
...ئەوانەی بەهۆی ناخۆشی ژیان ئازار دەچێژن
.وە ئەوانەی بەهۆی زۆری ژیان ئازار دەچێژن
.هەمیشە خۆم بە دەستەی دووەم زانیوە
،کاتێک بیری لێدەکەیەوە
...هەموو ڕەفتار و کارانەی مرۆڤ
.زۆر جیاواز نیە لە ڕەفتارەکانی ئاژەڵ
...پێشکەوتوترین تەکنەلۆژیەکان و دروستکراوەکان
.لە باشترین حاڵەتمان بە ئاستی شامانزیەکی نایاب دەگەێنن (شامپانزی:جۆرێکی مەیمونە)
...لە ڕاستیدا جیاوازی نێوان
...نمونە ئەفلاتون یان نیچە بە کەسێکی ئاسایی
.زۆر زیاترە لە جیاوازی نێوان شامپانزی و کەسێکی ئاسایی
،کەمتر کەس بۆی دەردەکەوێت کە لە کاتە جیاوازەکاندا
،بۆ نمونە هونەر،خوداناس یان فەیلەسوف
.بە شوێنی بەرز گەیشتون
بۆچی ئەوەندە کەم؟
،بۆچی مێژوی جیهان و گەشەکردن بەرەو پێش نیە
لە جیاتی ئەو دوابەڵێنە بێ کۆتاییانە؟
.بەها بەرزەکانی تر بە بوون نەگەیشتن
دۆزەخە،یۆنانییەکان ٣٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا .هێندەی ئێستا پێشکەوتوبون
...کەواتە ئەو کۆسپانە چین کە ناهێڵێ مرۆڤەکان
بگەن بە توانا شاراوەکانیان؟
:وەڵامی ئەم پرسیارە بە پرسیارێکی تر دەردکەوێت،ئەویش ئەمەیە
...کامەیان تایبەتمەندی مرۆڤەکانە
ترس یان تەمبەڵی؟
چی دەنوسی؟
.ڕۆمانێک
چیرۆکەکەی چییە؟
.چیرۆکی نیە
...تەنها کۆمەڵێک
،مرۆڤ،ڕەفتارەکان،ساتەکان
.لە خۆفیدایی کردن و ڕۆشتنی هەستەکانە
،بە کورتی
.باشترین چیرۆکەکان کە تا ئێستا گوتراون
تۆ لە ناو ئەو چیرۆکەدا هەی؟
.پێموانیە
.بەڵام بە جۆرێک دەخوێنمەوە و دەشنوسم
،لە ناوەڕاستی بیابان بووم ،لە ناوەڕاستی شوێنێکی نادیار
،بەڵام لە ڕێگادا بووم بۆ ڤێگاس،کەواتە دەزانی
.هەموان نزیکی سەیارەکان دەبونەوە تا بەنزین وەرگرن
.دواین وێستگەی بەنزین بوو پێش ڤێگاس
،ئۆفیسەکەم کورسی لێیە،ئامێری پارەژماردن لێیە
.کە هەموو ژورەکەی گرتبوو
.نوستبوم،وە گوێم لە دەنگێک بوو
،دەزانی .وەک ئەوەی لەناو مێشکم بێ
،بۆیە هەستام،چومە دەرەوە
،لەو شوێنەی وێستگەی بەنزینەکە تەواو دەبێ وەستام
.دەزانی،ئەو شوێنەی کە ڕێگایە
...چاوم گوشین بۆی ببینم چ باسە
...وە لاکەی تری وێستگەکە
.یەک ڕەفەی پڕ لە تایەی ئۆتۆمبێل بوو
.کە بە زنجیر بەسترابونەوە،دەزانی
.وە (ئیکۆنۆلاین)ێکم لەوێ دیت (ئیکۆنۆلاین:جۆرە ئۆتۆمبێلێکە لە ڕاف دەچێت)
،وە پیاوێکم دیت کە تیشێرتەکەی دانابوو
...وە ئۆتۆمبیلەکەی پڕ دەکرد
.بەو هەموو تایانە
،دوو تایەی کۆتای لەناو دەستیدا بوو
،پاڵی دەنان بۆ ناوەوە
"وە هاوارم کرد "هێی، تۆ
،پیاوەکە سوڕایەوە ،هیچ جلی لەبەردا نەبوو
،ئارەقی دەکرد ،هەیکەلێکی زۆر گەورەی هەبوو
،چەقۆیەکەی دەرهێنا ،١٢سم درێژ بوو
،بە هەموو خێراییەوە غاریدەدا بۆ لام وە دەنگی بەم شێوەیە بوو
...بەخۆم وت
".ئەمە هەڵەیە" ،چومە ژورەوە
،دەستم بردە پشت ئامێری پارەکە .ئەو شوێنەی خاوەنەکەی "٤١ ڕیڤۆلڤەر"ی لێدانابوو (٤١ڕیڤۆلڤەر:جۆرە چەکێکە)
،هێنامە دەرەوە ،پەلەپیتکەکەم ڕاکێشا
وە سوڕاندمەوە تا ئەوکاتەی هاتە ژورەوە
،وە چاوەکانیم بینی .هەرگیز چاوەکانی ئەو پیاوەم لەبیر ناچێ
وە چاوەکانی تەنها بیرکردنەوەی .خراپ بوون دەربارەی من
گوللە لە دوای گوللەم تەقاند،وە پێکام .بووم، ڕێک لە ناوەڕاستی سنگی
.بە هەمان خێرایی کە هاتبۆ ژورەوە،چۆ دەرەوە
.ڕێک ڕۆشتە نێوان دوو وێستگەکە،ئەسیل و بەنزینی ئاسایی
.پێموابێ دەرمانێک یان شتێکی بەکار دێنا
...چونکە کە هەستایەوە
،هێشتا چەقۆیەکەی لەدەست بوو ،خوێن هەموو سنگی پڕ کرد بوو
.هەستایەوە و بەم شێوەیە دەڕۆیشت
.وە زۆر توشی شۆک بووم
.بۆیە پەلەپیتکەکەم گەڕاندەوە و دەمانچەکەم گەڕاندەوە دواوە
...وەکو جاران !بوم،بوم،بوم،بوم
.وە لێمدا لە دەرەوەی وێستگەی بەنزینەکە
،وە لەو کاتەوە
.هەمیشە ئەمە هەڵدەگرم
.گوێم لێیە چی دەڵێی
.خەڵکی چەکدار باشترین بەرگرییان هەیە لە دژی زۆرداری
.بۆ ئەوە دەخۆمەوە
،وە دەزانی
،زۆر دەمێکە گوللەم نەتەقاندووە .تەنانەت نازانم کار دەکات یان نا
بۆچی پەلەپیتکەکە ڕاناکێشی،تا بزانی؟
.لێرە نیم.پەیامێک جێبێڵە
.هێی برادەر پێموایە ئێستا لە ماڵ نی
بەڵام بیرم بێنەوە بۆی ئەو خەونەت پێبڵێم کە .شەوی پێشو دیتم
.چونکە شتی زۆر سەیری تێدا بوو
.زۆر باشە برادەر، دواتر قسەت لەگەڵ دەکەم،باسە
...ئەسپ سواری.ویلیام کۆپنهاگن
وە ئەسپەکەی هەمان مامەڵە دەکەن
.بۆ کوڵاوێک... ...بە ناوەوەیدا بڕۆ
،چاوەڕێی داهاتوو ناکام
.کە پڕە لە ڕزگاری کردن و بەخشین
.یان تەنانەت ڕوناککەرەوەکان کە لەم ڕێگایەدا هەن
باوەڕم وایە کە ئەم جیهانە بەو هەموو ...کەموکوڕییەوە، ڕێک و تەواوە
.لە هەر ساتێکی کە هەیە
،هەنگی زەرد ...کرمی گوڵە ئەستێرە،تاڵان بردنی مێروو لە کوللەکان
...پێچاوپێچێکی بچوکی شێت لەگەڵ...
نەریتی پیرۆزی ساحیران،قەشەکان وە ...یان ئەوانی تری کە خەون دەبینن
ئەوانەی کە توانای تەواویان هەیە بڕۆن .بەناو خەونەکاندا
...کە پێی دەڵێن دۆخی خەونی ڕۆشن
،کە دەتوانی بە ئاگایانە خەونەکانت کۆنتڕۆڵ بکەی
...بۆ دۆزینەوەی شتانێکی جیاواز
.کە لە کاتی بە ئاگایی لە تواناتدا نییە
...سەرکەوتنێکی نزیک- ...پێمان بڵێ فیلیکس چی دەکات-
بۆ شیکردنەوەی ئەم دیمەنە تەنها یەک کەس .زۆر بێمانا و نەگونجاو بوو
وە لەو شوێنەی کە هەرکەسێک خۆی بە تایبەت دەبینێ ،بە جۆرێک کە پەیوەندیدارە بە جیهانەوە
...من لەگەڵ کەسایەتییە جیاوازەکانی خۆم
.سەیری ئەو پەیوەندییانە دەکەم
...لە کاتێکدا کە کەسانێک کێشە جوڵەیان هەیە
،تەنانەت بۆ لادانێک ڕوبەڕوی کێشە دەبنەوە
،لە ٩٢ ساڵی جۆی کالیسۆن .چووە دەرەوە بۆ بینینی دونیا
~~ئێستا ئازادم کە دونیا ببینم~~
سڵاو،حاڵت چۆنە؟
دەڵێن خەونەکان تا ئەو کاتەی .مرۆڤەکان هەن ڕاستین
ناتوانی هەمان شت دەربارەی ژیان بڵێی؟
زۆربەمان پەیوەندیمان هەیە لە نێوان . مێشک و جەستە لە خەوندا
.پێی دەڵێین نوستن .ئێمە جیهانی خەون دەگەڕێین
ڕاستیەکەی،تەنها دەربارەی ...دوو حاڵەتی پێچەوانەی بە ئاگاییە
.کە لە ڕاستیدا هەر پێچەوانەی یەکتر نین
،ببینە، لە کاتی بە ئاگایی
سیستەمی دەماری(کۆئەندامی دەمار) ڕێگە نادات .یادەوەرییەکانمان بە ئاشکرا کار بکەن
.کە ئەم بابەتە مانا و گرنگی دەداتە پەرەسەندن
...بۆ نمونە باش نییە کە ڕسمێک مرۆڤ دەیبینێ
لەگەڵ ئەو شتەی کە لە یادەوەریدا هەیە و لێیشێواوە .وە بە پێچەوانەوە
ئەگەر یادەوەری مرۆڤ تێبپەڕێ ،بەو ڕسمەی کە وەریدەگرێ
هەرکە بیرێکی خراپ بە مێشکمان .گەیشت لە ترسا بەپەلە پێویستە بچینە حەمام
...بۆیە کۆمەڵێک دەمارت هەیە
...کە ڕێدەگرێ لەو ئەندێشەیە(حاڵەتە)
.کاتێک دەڕۆنە قوڵایی خەوەکە،ناچالاک دەبن
...ئەمە وادەکات خەونەکان ڕاستی دیار بن
.لە کاتێکدا سیستەمەکانی تر کاری خۆیان دەکەن
.هۆکاری ئەوەی خەونەکان لەگەڵ ڕاستی هەڵە دەکەن،ئەوەیە
بەهۆی چالاکییە تایبەتەکان ،کە کۆئەندامە دەمارەکان هەیانە
هیچ جیاوازی نییە لە نێوان هەستکردن ،بە خەون بیبین وە کردنی کارێک
.وە لە ڕاستیدا هەست کردن بە بەئاگایی و کردنی کارێک
...هاوڕێیەکم هەبوو کە پێی وتم
...خراپترین هەڵە کە بتوانی بیکەی
...ئەوەیە کە بیربکەیەوە زیندووی
.کاتێک لە خەو دای لە ژوری چاوەڕێکردنی ژیان
...فێڵەکە ئەوەیە کە بتوانی
...توانای بینینی خەبەربونەوەت
.لەگەڵ ئەگەرە بێسنورەکانی خەونەکانت تێکەڵ بکەی
،چونکە ئەگەر بتوانی ئەمە بکەی .دەتوانی هەموو شتێک بکەی
تا ئێستا کارێکت هەبووە کە ڕقت لێی بوبێت و زۆر بە قورسی کارەکەت کردبێ؟
.ڕۆژێکی درێژ لە کار کردن ،لە کۆتاییا دەڕۆیتەوە ماڵەوە .دەچیە سەر جێگای خەوەکەت و چاوەکانت دادەخەی
...وە لەناکاو لە خەو هەڵدەستی و بۆت دەردەکەوێ
.کە تەواوی ڕۆژەکە لە کارکردن خەونێک بوو
،تەواو خراپە کە کار دەکەی بۆ موچەیەکی کەم
.بەڵام لە خەونت دا دووبارە پارەت نادەنەوە
هێی برادەر چی دەکەی لێرە؟
حەزدەکەم خۆم وەک شیکەرەوەی ،دونیای خەون ڕونبکەمەوە
.یارمەتی خەڵک دەدەم، تا ڕونتر دیار بێ
هەموو ترس و نیگەرانیەکان .بخە لایەک،کەمێک چێژ وەرگرە
مەبەستت لە ڕونتر بینین ئەوەیە کە بزانی خەون دەبینی،ڕاستە؟
.بەڵێ،وە بەم جۆرە دەتوانی کۆنتڕۆڵی بکەی
زۆر ڕاستی ترن و زیاتر سەیر و سەمەرە تر .وەکو خەونەکانی تر نا ئاشکرا
،دەزانی .هەر ئێستا لە خەونێک هەستام
،وەک خەونێکی ئاسایی نەبوو .وا دیار بوو کە گەشتم کردبێ بۆ جیهانێکی تر
.بەڵێ،ڕاستییە
مەبەستم،ڕاست دەکەی ،ئەمە دیاردەیەکی خەونە
.بەڵام دەتوانی خۆشی زیاترت هەبێ لە خەونەکانت
وە بە دڵنیاییەوە هەموو کەس دەزانێ .خۆش گوزەرانی لە هەموو شتێک باشترە
.بەڵێ- کەواتە لە خەونەکەت چی ڕویدا؟-
،ئاهـ،خەڵکانێکی زۆر .قسەکردنێکی زۆر
،هەندێکیان بێمانا بوون .وەکو فیلمێکی سەیر یان شتێکی لە جۆرە
زیاتر دەست پێکردنی قسە بوو،زۆر .بە جددی قسەیان دەکرد
کاتێک خەبەرم بۆوە،بیرم کردەوە ئەو هەموو شتە لە کوێوە دێت؟
.دەتوانی کۆنتڕۆڵی کەی- زۆر لەو خەوانە دەبینی؟-
.بەڵێ،هەمیشە باشترین سودیان لێوەردەگرم
.بەڵام گرنگ ئەوەیە،کە یەکەم جار تێبگەی کە خەون دەبینی
.پێویستە بتوانی لێی تێبگەی
پێویستە بتوانی پرسیار لە خۆت بکەی "هێی،برادەر،ئایا ئەمە خەونێکە؟"
...زۆربەی خەڵک پرسیار لە خۆیان ناکەن
.کاتێک بەخەبەرن یان بە تایبەتی کاتێک خەو دەبینن
...وەک ئەوەی هەموان بە ئاگا دەبن کاتێک دەخەون
.یان دەخەون کاتێک بە ئاگا دەبن
.لە هەر حاڵەتێکیان،هیچ سودی نابێت
،ئەوەی کە وای کرد تێبگەم کە خەون دەبینم .کاتژمێرە ژمارەییەکەم بوو
.نەمدەتوانی بە ڕاستی بیخوێنمەوە .وەک ئەوە بوو کە هەموو تەلەکانی پارچە پارچە بن
،بەڵێ،ئەوە زۆر گشتی .نوسینێکی زۆر بچوکیش بەم شێوەیەیە
.زۆر ناجێگیرە
.شتێکی تری یارمەتیدەر،چاککردنی ئاستی ڕوناکی
.ناتوانی ئەمە بکەی
ئەگەر سویچێکی نزیکت لابوو،هەڵیبکەو .بیکوژێنەوە،سەیرکە ئەگەر کار دەکا
ئەمە یەکیکە لەو شتانەی .کا ناتوانی خەونێکی ڕونت هەبێ
هەرچیەکم بوێ دەتوانم بیکەم دەتوانم بفڕم
.گفتوگۆیەک لەگەڵ ئەلبێرت شوایتزەر (ئلبێرت شوایتزەر:ئاینناسی فەڕەنسی
.دەتوانم هەموو ڕاستیەکان بدۆزمەوە
دەتوانم هەموو جۆرێکی سێکس بکەم،بەو .ڕێگایەی کە چێژبەخشە
بۆیە ناتوانم ئاستی ڕوناکی چاک بکەم، کەواتە چی؟
بەڵام ئەمە یەکێکە لەو شتانەی دەیکەی .بۆ تاقیکردنەوەی ئەوەی کە خەون دەبینی یان نا
بەڵێ،وەک ئەوەی وتم دەتوانی .بە تەواوی خۆت ڕابێنی بۆ ناسینەوەی
.مەبەستم،تەنها سویچەکە داگرە جاروبار
ئەگەر ڕوناکییەکان پێبون وە نەتتوانی .بیان کوژێنیەوە،ئەوا خەون دەبینی
.وە دواتر دەتوانی کاری خۆت بکەی
.وە باوەڕم بێبکە، سنوری نییە
هێی،دەزانی چی دەکەم ئێستا؟- چی دەکەی؟-
.ئۆهـ،پیاو،کاری زۆر قورسم هەیە،بەڵام باشتر دەبم
،چێژ لەمە وەردەگری .بینینی ٣٦٠ پلەیی،پیاو
.دەتوانم لە هەموو ئاڕاستەکان ببینم زۆر خۆشە،ها؟
.بەڵێ،واو
.باشە،پێویستە برۆم،برادەر
،باشە،بۆ دواتر بێ .(مەبەستی ئەوەیە هەموو شەوێ زیاترو زیاتر هەوڵبدە)
ئەمە یانی چی؟- .باشە،لە ڕاستیدا خۆشم نازانم-
،لەوانەیە تۆ تێی بگەی .ئەم برادەرە هەمیشە بە گوێمدا دەچرپێنێ
.ناوی لوویسە،لە خەونەکانمدا دوبارە دەبێتەوە
،سینەما،لە ناوەڕۆکەوە
،دەربارەی دووبارە دروستکردنەوەی ڕاستیگەرییە
کە هەمان ڕاستیگەرییە،وەک ئەوەی .لە ڕاستیدا دووبارە دروست کراوەتەوە
.وە بۆ ئەو لەوانەیە وەک وتنی چیرۆکێکی سادە بێ
،وە هەست دەکات وەک...همم وەک فیلمێک
.وەک..وەک ئەوەی ئەدەب باشترە بۆ وتنی چیرۆک
...وە ئەگەر چیرۆکێک بڵێی یان تەنانەت گاڵتەیەک
"ئەم برادەرە دەچتە باڕێک وە کورتە باڵایەک دەبینێ"
ئەمە ئەوە وەڵام دەداتەوە کە تۆ کابراکەو .کورتە باڵاکەی ناو باڕەکە دێنیتە بەرچاو
.وە ئەمە پەیوەستە بە بەشی ئەندێشە(هێنانە پێش چاو)
بەڵام لە فیلمدا بەو جۆرە نییە چونکە تۆ ...سەیری کەسێکی دیارتیکراو
...لە باڕێکی دیاریکراو و کورتەباڵایەکی دیاریکراو دەکەی
لە بەرزییەکی دیاریکرا بە دڵنیایی سەیری دەکەی،ڕاستە؟- .ڕاستە-
بۆیە بۆ زۆر باشتر بوون،کە زانستی بوون ...پێویستە ئیش بکات
...پێویستە ئیش بکایت لەگەڵ،خۆت دەزانی،لەگەڵ
،فۆتۆگرافیش زانستی بوونی هەیە- .ڕاستە-
تەنها جیاوزی لەگەڵ فۆتۆگرافی ئەوەیە ...کە دواتر بۆی زیاد کراوە
.وە لەگەڵ ڕاستی زیاتر
...وە بۆیە،دەربارەی ئەو کابرایەیە
.لە کات و شوێنێکی دیاریکراودا
،وە خۆت دەزانی زۆر باشی وەک مەسیحی بوون وایە
...بۆیە باوەڕی بەوەیە،دەزانی
.خودا بە دڵنیاییەوە،وە هەمووشتێک
بۆ ئەو ڕاستیگەری و خودا وەکو یەکە ...خۆت دەزانی،وەکو
لە ئەنجام دا ئەوەی فیلمەکەی دروست کردووە .بەرجەستەکردن و دروست کراوەکانی خودایە
.وە دەزانی لەو ساتەدا خودا خۆی پیشانی ئێمە دەدا
وە ئەوەی کە فیلم نیشانی دەدات ...ئەگەر هەر ئێستا لە فیلمدا بین
.دەتوانرا ببا بە،بۆ نمونە خودا ئەو مێزەیە
...خودا تۆی وە خودا منم،خودا تێڕوانینەکانمانە
...وە ئەو شتانەی ئێستا دەیڵێین و بیری لێدەکەینەوە
.چونکە خودا لەو دەرکەوتنەدا خۆی پیشانی ئێمە دەدا- .ڕاستە-
...بۆیە فیلم، وێنە یان ڕووی خودایە
.یان شێوازێکی گۆراوی خودایە
،باڵندەیەک بە دەموچاوتەوەیە دەتەوێ بیکوژم؟
.کوشتت،بەڵێ- کوشتم؟-
،وە هەموو فیلمەکانی هۆڵیوود بەم جۆرەن
...بە لای جۆرێکی چیرۆک وتندا دەڕۆن
...کە کۆمەڵێک کتێب و چیرۆک وەردەگرن
...وە دواتر ،وەک ئەوەی خۆت دەزانی
.فیلمێک دەنوسن و بە دوای کەسێکدا دەگەڕێن ڕۆڵ بگێڕێ
.بەڵام ئەمە پێکەنیناوییە
،پێویست ناکابە بە پێی کۆمەڵە نوسراوێک کار بکەی
.پێویستە پەیوەست بی بە کەسێک یان بابەتێکی دیاریکراو
...وە،ئمم ،وە لەم حاڵەتەدا
...زۆر نزیکن لەوەی خەڵاتەکە بەدەست بێنن
.چونکە ئیتر دەربارەی کەسێکە لە جیاتی چیرۆکێک- .ڕاستە-
...تروفۆ هەمیشە وتویەتی باشترین فیلمەکان دروست نەکراون (تروفۆ:نوسەر و دەرهێنەری فیلمی فەڕەنسی)
...باشترین نوسینەکان باشترین فیلمەکان دروست ناکەن
چونکە جۆرە چیرۆک و ئەدەبیاتێکیان هەیە .کە تۆ دەبیە کۆیلەیان
.باشترین فیلمەکان ئەوانەن کە ناتبەستنەوە بەو کۆیلایەتییە
بۆیە،ئمم ...کەواتە...نازانم
هەموو ئەو شتانەی چیرۆک ...بۆمن وەک ئەوە وایە
بە دڵنیاییەوە،جۆرە دەربڕینێکی چیرۆکی هەیە بۆ سینەما ،چونکە بە پێی کاتە
.بە هەمان شێوەی کە بۆ مۆسیقای هەیە
،تۆ بۆ دروست کردنی گۆرانیەک .سەرەتا بیر لە چیرۆکی گۆرانیەکە ناکەیەوە
.دەبێ چەند ساتێکی تایبەتت هەبێ
.ئەو شتەی کە فیلم هەیەتی .ئەو ساتەی کە پیرۆزە
.بۆ نمونە، ئەم ساتە پیرۆزە
.بەڵام وا مامەڵە دەکەین وەک ئەوەی پیرۆز نەبێت
بە جۆرێک مامەڵە دەکەین کە ساتی پیرۆزی تر هەن ...جگە لەم ساتانە
.کە پیرۆز نین،بەڵام ئەم ساتە پیرۆزە- .ڕاستە،ڕاستە-
.وە فیلم وا دەکا لێی تێبگەین
دەتوانین بە جۆرێ تۆماری کەین کە ."بۆنمونە "ئەم ساتە پیرۆزە
"وەکو "پیرۆز،پیرۆز،پیرۆز .سات لەدوای سات
بەڵام کێ دەتوانێ بەم جۆرە بژی؟ کێ دەتوانێ،"واو پیرۆزە"؟
...چونکە ئەگەر بۆنمونە سەیری تۆم کردبێ و لێگەڕابم پیرۆز بی
.نازانم،لەوانەیە وازم لە قسەکرن هێنابا
.باشە،تۆ لەو ساتانە دابوی ئەم ساتە پیرۆزە،ڕاستە؟
.بەڵێ،بەڵام هەست بە هەستیاری دەکەم
...سەیری چاوەکانت دەکەم و دەگریم
.وە هەموو ئەوانەم هەستپێ دەکرد،وە زۆر باش نین
،نائاسودەیان دەکردی
.تۆش دەتتوانی پێبکەنی بۆچی دەگریای؟
...باشە،چونکە .نازانم
،بۆ من .پێم باشتر بوو بگریم
.ئەها،باشە
.باشە،با ئێستا ئەنجامی بدەین .با ساتێکی پیرۆزمان هەبێت
چەند هەنگاوێکی هەیە،وایە؟ .بەڵێ-
سەرەتا هەست بە ساتی پیرۆز دەکەی ...دواتریش ئاگایی دەدۆزییەوە
...وە هەوڵدەدەی ئەو ساتە پیرۆزە بەدەست بێنی
.فیلمیش شتێکی لەوجۆرەیە
.بەڵام ئەکتەری فیلم وا پشان دەدات لە ڕاستییەکی جیاواز بێت
.ئەمە هەموو هەنگاوەکان بوون
وە کاتێک سەیرم دەکردی لەو .ساتە تێگەیشتم و هاتمەدەرەوە
...لەم ساتەدا .تۆ بێ وێنەی،کاڤێهـ
.ئەمە یەکێکە لەو هۆکارانەی کە کاتت لەگەڵ بەسەر دەبەم
...دەتوانی .بمبەیە ناو ئەو ساتانە
ئەگەر ئەم ژیانە کە ناچارین بژین .پوچ و پڕ لە درۆ بێ
.هەموو شتێک ئەگەری هەیە
،بۆ دۆزینەوەی ئەو شتانەی حەزمان لێیە .هەموو ئەو شتانە دەدۆزینەوە کە ڕقمان لێیە
.شتەکان ڕێگریمان لێدەکەن بۆ ئەو شتانەی دەمانەوێ
،کەسانێک کە بە دوای شتێکەوەن کە بەردەست نییە .هیچ کات هەست بە ئارامی ناکەن
.بە دواکەوتنی سیستەمێکی نادیار بۆ خۆشبەختی
.دەنگی هەرکەسێک دەگرین کە هەست بە توانایی دەکات
.هێماکانی کۆمەڵایەتی دەگۆڕین .بەها کۆمەڵایەتیەکان پێچەوانە دەکەینەوە
.بۆ ڕاکێشانی سەرنجی دەوروبەرمان
...کۆمەڵگای فێڵ و تاوان بە کرێگیراوێکی تەواوە
کە حەز دەکا لە یادەوەریدا بمێنێتەوە .ئەگەر خۆشیشی لەناو ببا
.شوێنێک کە ئاگری بەنزینی بۆ دەبەین
...دورکەوتنەوە لەهەر بەرەو پێش چونێکی ڕۆژانە
.وە هەروەها پێشبینیەکانی کە هەن
.بە جۆرێک دەژین دەڵێی پەیوەستە بە کاری کەسێکی دیاریکراو
لەناو بردنی ئایدۆلۆجیاکانی(ڕێبازەکانی) ئەم ...کۆمەڵگایە خراپ و پارە پەرستە
.تاکو ئارەزووەکانمان بۆ سروشتێکی بڕواپێکراو ئەنجام دەدرێت
بۆ پیشاندانی جیاوازییەکانی نێوان ژیانی ئێستا .لەگەڵ ئەو ژیانەی دەبێت
خۆمان نقومی جوڵە بێناوەکان بکەین و .بزانین کە وادەکەین ڕوبدات
...توانای ژیانی ڕۆژانەمان دەبێت،کە پێشتر نەمان دیوە
،بۆ ئاڵوگۆڕکردنی ڕق و خۆشەویستی،مردن و ژیان
،تیرۆر(ترس) و ڕزگاری .دورخستنەوە و ڕاکێشان
،ئازادی بەبێ سەرکێشی و بەبێ مەرچ دەچەسپێنین
.کە لە دەرەوەی هەر کۆسپ و سنورێکە
هێی پیاوی پیر،چی دەکەی لەو سەرەوە؟- .دڵنیا نیم-
پێویستت بە یارمەتی نییە بۆ هاتنە خوارەوە؟
.نا،پێم وانییە
.گەمژەی زۆڵ
.زۆر جیاوازی نیە لەگەڵ ئێمە .ئەو هەموو کارە بەبێ بیرکردنەوە
.ئێمە تەنها بیر دەکەینەوە، کار ناکەین
بۆچی ئەو هەموو دڵتەنگییە،بەڕێز دیبورگ؟
شتێک کە ون ببو .وادیارە هەر ون دەبوو
...دودڵی زۆر
...ژیان کردن بەبێ کارکردن
...زیادەڕۆی کردن
.وە لەناوبردنی دڵنیایی
:ڕستەیەکی ستیڤنسون هەیە (ڕۆبێرت لویس ستیڤنسون:ڕۆماننوسێکی سکۆتلەندییە)
.خۆکوژی کۆتایی بە زۆر شتی دێنێ"
...مەی و شەیتان"
".کارەکانی تر دەکەن
.سڵاو- .سلاو-
تۆ خەون دەبینی؟
.بەڵێ
.زۆرم نەدیتوی لەم دەوروبەرە
.بەم دواییە شتەکان بۆ خەونبینەکان گران بوون
،دەڵێن خەون نەماوە .کەسی تر خەون نابینێ
.لەناو نەچووە، تەنها لە بیر کراوە
.لە زمانەکەمان ڕۆشتووە
،کەسیش نایزانێ .بۆیە کەسیش نازنێ کە هەیە
.خەون بین بە لەبیرکردن تاوانبار دەکرێ
،هەوڵدەدەم هەموو ئەم شتانە بگۆڕم .هیوادارم تۆش وابکەی
.بە هەموو ڕۆژێ خەون بینین
.خەون بینین بە دەستەکانمان و مێشکمان
.هەسارەکەمان ڕوبەڕوی گەورەترین کێشە دەبێتەوە
.بۆیە هەرکارێکی دەیکەی،بێزار مەبە
.ئێستا باشترین کاتە کە لە ژیانی خۆمان چێژ وەرگرین
.وە هەموو شتێک تازە دەست پێدەکات
.هەزار ساڵ تەنها ساتێکە
،هیچ شتێکی نوێ نییە،شتێک نەگۆڕاوە .هەمان شێواز بە نەگۆڕی دووبارە دەبێتەوە
،هەمان هەورەکان ،هەمان مۆسیقاکان
.هەمان تێگەیشتوی کە بونی هەبو کاتژمێرێک پێش ئێستا یان هەمیشە
.هیچ شتێک لێرە نیە بۆ من،هیچ
،ئێستا بیرم هاتەوە،ئەوەی پێشتر بەسەرمدا ڕویدا .لەبەر ئەمبوو هەڵاتم
.پێویستە دەستکەی بە دۆزینەوەی وەڵامەکانت
،هەرچەندە زەحمەت دەبێت .بەڵام ئەنجامێکی گەورەی هەیە
.تا دەتوانی ڕاهێنان بە مێشکت بکە
.لە کاتێکدا کە دەزانی،ئەمە تەنها ڕاهێنانێکە
،شتی جوان دروست بکە،کێشەکان چارەسەر بکە
.نهێنی ئەم جیهانە بدۆزەرەوە
.چێژ لە ساتەکان وەرگرە
.خۆشی و خەم و پێکەنین و ئازار و دڵسۆزی هەستپێبکە
.وە هەموو ئەو هەستانەت لە بیرتدا هەڵبگرە
.بیرمە کە لەکوێ هاتووم وە چۆن بومەتە مرۆڤ
.چۆن ژیام وە بەرنامەی کۆتا گەشتم دانابوو
.ڕێگای دەرەوە ئەمەیە .هەڵاتن لە خێرای ژیان
.تەنها نەمری نا،بەڵکو هەتاهەتایش
.ببورە- .ببورە-
هێی،دەتوانین ئەمە دوبارە بکەینەوە؟
دەزانم یەکترمان نەبینیوە،بەڵام نامەوێ وەک مێرولە بم،دەزانی چی دەڵێم؟
...مەبەستم،هەمومان بەجۆرێک دەژین
،وەک ئەوەی شاخێکی هەستیارمان بەرز کردبێتەوە
،هەمیشە بەرنامەی جوڵەمان هەبووە
.بێ ئەوەی کاریگەری مرۆڤایەتیمان پیشان بدەین
.بوەستە،بڕۆ .بۆ ئەوەی بڕۆ،بۆ ئەوێ لێبوخڕە
.هەموو کارەکان تەنها بۆ زیندومانەوە
هەموو پەیوەندییەکان تەنها ...بۆ بەردەوامبونی ژیانی ئەم مێرووە داگیرکەرە
.لە ڕێگایەکی بەسود و ڕاست
"ئەوە باقیەکەت"،"کاغەز یان پلاستیک" "پارە دەدەن یان کارت"
"ساست دەوێ لەگەڵی"
.شتێکی سادەم دەوێ .ساتەکانی ڕاستی مرۆڤم دەوێ
.دەمەوێ کە تۆ ببینم.دەمەوێ کە تۆ من ببینی
.نامەوێ ئەمە لە دەست بدەم نامەوێ مێرولەیەک بم،تێگەیشتی؟
.بەڵێ،بەڵێ،تێگەیشتم
.نامەوێ مێرولەیەک بم،هەریەکێکیان بێ
.سوپاس بۆ ئەوەی کە خۆت لێدام
.وەکوو پیاوی مردوو دەڕۆیشتم
،وەک مێرولەیەک بیرناکەمەوە .بەڵام لەوانەیە ڕەفتارم وەک ئەو بێ
...وەکو بیردۆزی لاورێنس کە دوو کەس لە شەقامێک یەکتر دەبینن (دەیڤد هێربێرت لاورێنس:نوسەر و شاعیری بەریتانی)
...لە جیاتی تێپەڕین و سەیرکردنی یەکتری
بڕیار دەدەن بۆ قبوڵ کردنی ئەوەی پێی دەڵێن "بەرەنگاری نێوان ڕوحیان"
.وەکو ئازاد کردنی خودا ئازا و کەمتەرخەمەکان لە نێوانیان
.کەواتە وەک ئەوەی یەکترمان ناسی
.کار لەسەر پڕۆژەیەک دەکەم .هیوادارم یارمەتیدەرم بی
،نمایشێکی تەلەفیزیۆنییە
وە ئەکتەرەکانیش کۆمەڵێک دروستکراوی خەیاڵین
.کە گیانی ئەکتەرییان هەیە لەو نمایشە
...بۆیە کاری تۆ ئەوەیە ئەو کارە بکەی کە هەمیشە حەزت کردووە بیکەی
یان ئەو ژیانەی حەزت کردووە هەتبێت یان هەبوونی .بارودۆخە جیاوازەکان یان شتێکی لەو جۆرە
...وە دەربارەیان دەنوسین و هەروەها چیرۆکی ژیانت بە جۆرێک
پەیوەستە بە ژیانی ئەکتەرەکانی تر کە بە شێوازێکی .تایبەت ڕۆڵ دەگێرن لە نمایشەکە
...لە هەمان کاتدا دەمەوێ لە دیمەنێکی ژیاندا پیشانی دەم
،کە ئەکتەرەکان پێشکەشی دەکەن ،وە کاتێک بەشێک کۆتای هات
...بینەرەکان دەتوانن ئاڕاستەی
.ئەکتەرەکانی کەن بۆ بەشەکانی دواتر و کارەکانی تر
...بۆیە زۆر پەیوەندیدارە بە هەڵبژاردەکانمان و بەهای تواناکانی خەڵک
...بۆ وتنی ئەوەی دەمانەوێ چی ببینین
وە ڕازی کردنی کڕیارەکان و کارە هونەرییەکان و .ئەو شتانەی دەمانەوێ پێشکەشی بکەین
...وە ئەگەر ڕازی نەبوی بەوەی بەدەستت هێناوە،دەتوانی بیگەڕێنیەوە
.یان پارەی ئەو کارەی کردوتە وەرگری
.یان تەنها لەگەڵیان دابی و هەڵبژاردەی خۆت هەبێ
باشە،دەتەوێ لەگەڵیان بێ؟- .بەڵێ،بەڵێ،زۆر خۆش دیارە
...زۆر حەزدەکەم ڕۆڵێکم هەبێ،بەڵام
.بەڵام پێشدا دەبێ پرسیارێکت لێبکەم
،نازانم چۆن بیڵێم،بەڵام
کەسێک بی لە خەونەکانت،چ هەستێکە؟
.چونکە ئێستا بە ئاگا نیم
.وە لە پۆلی چوارەمەوە کاتژمێرم لە دەست نەکردووە
.پێموایە هەمان ئەو کاتژمێرەیە کە هەمبوو
.بەڵێ
.نازانم دەتوانی ئەم پرسیارەم وەڵام بدەیەوە یان نا
.بەڵام تەنها دەمەوێ بزانم کە لە کوێم و چی ڕودەدات
باشە، خۆت چی؟ ناوت چیە؟ ماڵت لە کوێیە؟
چ کارێک دەکەی؟
.من،من، دەزانی،ڕێک ئێستا بیرم نایەتەوە
...ڕاستی ئەمە .ڕاستی ئەمەم بیر نایەتەوە
...بەڵام ئەمە لە دەرەوەی بابەتەکەیە
...ئەگەر بێت و یان نا دەتوانم ئەو جۆرە زانیاریانەم بیر بێتەوە
دەربارەی ناونیشانی ماڵەکەم یان
.ناوی دایکم یان هەرشتێکی تر
سوودم لەم ڕاستییە وەرگرتووە ،گەر دەتەوێ وا بڵێی
.لە سەیرکردنێکی جێگیر
سەیرکردنی جێگیری تۆ چییە؟
...بەزۆری منم کە مامەڵە دەکەم لەگەڵ خەڵکی زۆر
...کە
...من پیشان دەدەن بۆ زانیاری و بیرۆکەکان
،کە کەمێ لام ئاشنا دیارە
،بەڵام لەهەمان کاتدا
.زۆر بێگانەن بۆم
.من لە جیهانێکی نمونەیی و مەنتیقی ناژیم
.بۆ نمونە بتوانم بە دەوروبەردا بفڕم
...ئاهـ
.نازانم.سەیریشە چونکە دۆخێکی جێگیرم نیە
.زیاتر وەک تەوای مەودایەکە لە بە ئاگایی
.وەک شەپۆلە ئاشکراکان
وەک،ئێستا دەزانم کە خەون دەبینم،ڕاستە؟
.تەنانەت قسەی لەبارەوە دەکەین
.ئەمە تا ئێستا قوڵترین شوێنە کە بۆ خۆم و بیرکردنەوەکانم ڕۆشتوم
.قسە لەبارەی ئەوە دەکەم کە لە خەونێکدام
...بەڵام بیر لەمە دەکەمەوە کە
.تا ئێستا هیچ پێشینەیەکم لەمە نییە
.زۆر...زۆر بڕواپێنەکراوە
...جۆرێتی ئەو شوێنانەی کە بۆی دەڕۆم
،وە زانیاریەکانی کە بەدەستی دێنم
.بۆ نمونە نمایشی تەلەفیزیۆنیەکەت
.ئەمە زۆر بیرێکی سەیرە
.ئەمە بە بیرم نەگەیشتووە .وا دەردەکەوێ لە دەرەوەی مێشکم بێت
وەک ئەوەی زانیارییەکان بە شێوەیەکی دەرەکی .گوازرابنەوە بۆ من
.نازانم ئەمە چییە
.بە جۆرێک بیر دەکەینەوە کە سنوردار کرابین بەهۆی دونیاوە
،وە ژمارەیەک سنور هەیە .بەڵام ئەوە ئێمەین کە دروستیان کەین
،وە هەوڵدەدەی لێی تێبگەی
،بەڵام بە شێوەیەک دیارە کە دەزانی خەون دەبینی
.هەرکاری بتەوێ دەتوانی بیکەی
.تۆ خەون دەبینی،بەڵام بە ئاگای
.هەڵبژاردەی زۆر زۆرت هەیە
.وە ئەمە یانی ژیان کردن
.تێدەگەم چی دەڵێی
.دەکەوێتە سەر خۆم .منم کە خەون دەبینم
...زۆر سەیرە،زۆر لە زانیارییەکان
...کە...کە ئەم خەڵکانە دەیاندا بە من
.نازانم،بەشێوەیەک دیارە کە واتایەکی زۆر قوڵی هەبێت
باشە،چۆن هەستی پێدەکەی؟- ،باشە-
،هەندێ جار هەست بە بێگانە بوون دەکەم
بەڵام زۆربەی کات هەست بە .پەیوەست بوون بە بابەتێکەوە دەکەم
.وەکو قۆناغێکی زۆر چالاک
،زۆر لام سەیرە،چونکە زۆربەی کات
.دادەنیشم و وەڵام نادەمەوە
.هەڵبەتە جگە لە ئێستا
.بە جۆرێک ڕێگە دەدەم کە زانیاریەکانی سەر من بەتاڵ بن
.ئەوەی کە وەڵام نادەیەوە هۆکاری ناچالاک بونت نییە
.ئێمە پەیوەندی دەکەین لە چەند ئاستێکی جیاواز و لە هەمان کاتدا
...لەوانەیە تۆ .تۆ ڕاستەوخۆ هەمووشتەکان هەست پێدەکەی
...زۆربەی ئەو کەسانەی کە ڕوبەڕویان بومەوە
،وە زۆربەی ئەو شتانەی کە دەمەوێ بیڵێم
.وەک ئەوەیە کە ئەوان قسەکانی من لە جیاتی من دەکەن
.وەک ئەوەی کە خۆیان کامڵ دەکەن
،بەو شێوەیە هەست ناکەم کە خەونێکی خراپ دەبینم .خەونێکی زۆر باشە
...بەڵام
.بە هەر خەونێکی کە تا ئێستا دیتومە تەواو جیاوازە
.وەک ئەوەی خەونێکی ڕاستییە
.وەک ئەوەی خۆم بۆ شتێک ئامادە کردبێت
:لەسەر ئەم پردە "لورکا" هۆشداری دەدات کە
.ژیان خەونێک نیە"
...ئاگاداربە و ئاگاداربە و"
".ئاگاداربە
.وە زۆر بیر دەکەینەوە چونکە لە بیری داهاتوو داین
.بە ئێستا بیر ناکەینەوە
بەڵام ئەمەم نە گوت کە هەموو ڕوداوە سەیرەکان ئێستا ڕودەدەن؟
...هەموومان لە سەمایەکی گشتی داین
شوێنێک کە تەنانەت ناتواناییەکانمان .لە خودی خۆمان پیشان دەدات
.خۆمانین کە چیرۆکی ژیانی خۆمان دەنوسین
وەک نوسینی ڕۆمانێکی گەورەی دۆستۆڤسکی .کە ئەستێرەکان بێمانای دەکەن (دۆستۆڤسکی:ڕۆمان نوسی ڕووسی)
...ئەو جیهانەی کە لەناوی ژیان دەکەین
.دەرفەتێکە بۆ پیشاندانی ئەوەی کە ژیانی بێگانەیی چۆنە
...ژیان وەک موعجیزەیەکە کە لەگەڵ ساتەکانی کە
.هەوڵدەدەن بەیەکەوە کاریگەر بن،پڕ بووە
ژیان تاقیکردنەوەیەکە کە دەیەوێ ببینێ .ئێمە دەتوانین لە ئەزمونەکانمان دەرس وەرگرین یان نا
.چاوەکانمان دەیانەوێ ببینین ئایا دەتوانی بێسنور سەیر بکەین
.بابەتی جیاواز هەیە بۆ پێوانی سەیریمان
.گومان هەیە دەربارەی تاقیکردنەوەی وزەمان
...تۆماس مان دەڵێ کە ئەزمونی ژیانی پێ باشترە (تۆماس مان:ڕۆمان نوسی ئەڵمانی)
.لەوەی کە سەدان چیرۆک بنوسێ
،ژاکۆمێتی جارێکیان بە سەیارە ڕۆشت (ژاکۆمێتی:پەیکەرتاشێکی سویسڕییە)
،وە بیری هاتەوە کاتێک بێهۆش دەبوو
،خۆشیەکی لە ناکاو
.وە تێگەیشت کە دواین شتی بەسەر ڕودەدا
وە گەیشتە ئەنجام کە ناتوانی لە هەمان کاتدا .ژیان بکەی و لە ژیان تێبگەی
.بە تەواوی لەگەڵی هاوڕانیم .بە دڵنیاییەوە ڕەتی ناکەمەوە
من دەڵێم هەرچەندی بژی .هەرئەوەندە لە ژیان تێدەگەی
،بەڵام ناکۆکییەکان بێزارم دەکەن
...وە دەتوانم فێربم کە چۆن لەگەڵ ئەو ناکۆکییانە
.بژیم و خۆشیانم بوێ
،وە لە ئێوارەیەکی ڕۆمانسی خۆم
.لەگەڵ شێواوی خۆم دەچم بۆ سەماکردنی سالسا
.پێش ئەوەی بڕۆی ئەمە لە بیر مەکە
.یان باشتر بڵێم لەبیرت بێت
.چونکە بیرهاتنەوە زۆر باشترە لە لەبیر کردن
...لورکا لە هەمان هۆنراوەدا وتی کە
.ئیگوانا گاز لەو کەسانە دەگرێت کە خەو نابینن (ئیگوانا:جۆرە مارمێلکەیەکی گەورەیە)
...وە مرۆڤ بۆی دەردەکەوێ
...کە شێوەی هەرکەسێک لە خەونێک
،لە خەونی یەکێکی کە دایە
.وە بەمە دەڵێن ئاگاداربونی خۆی
.تا ئێستا خۆت باش نەناسیوە
...بەڵام سودی ناسینی ئەوانی تر لە هەمان کاتدا
ئەوەیە کە لەوانەیە یەکێکیان یارمەتیت بدات .خۆت باشتر بناسی
...سەیری سروشت بکە
.هەرشتێکی کە دەیبینی
،بۆ نمونە
...لەوانەیە خۆت ببینی کە
.دەڕۆی بۆ شوێنێکی وەستانی ئۆتۆمبێل
.وە،بەڵێ،ئەوانە خەونی پێیەکانە لەناو خەونی پێڵاوەکانت
،بەشێکی کەسایەتیت لە خەونەکانتە،بۆیە
...ئەو کەسەی کە لە خەونەکانت دەردەکەوی
.ئەو کەسە نی کە لە ڕاستیدا هەی
،ئەمە وێنەیەکە
.شێوازێکی هۆشی
منت بیر دێتەوە؟
نەخێر،نەخێر، پێم وانییە
لە وێستگەکە؟
...بە تەلەفۆنی گشتی قسەت دەکرد وە سەیری منت کرد
.چەندین جار
.ئەوەم لە یادە،بەڵام لە یادم نییە کە ئەوە تۆ بویت
دڵنیای؟
.باشە،زۆر نا
...من دانیشت بووم
.وە تۆ سەیری منت دەکرد
،هاوڕی بچوکەکەم،ئەمە خەون نییە .ڕاستی بونی هەیە
.کە پێی دەڵێن خاوێن کەرەوەی ددانی بە هێز
.لە دۆزەخ،دەکەوییە ئاستێک بەبێ خەشەویستی و هەست
.لە بەهەشت،دەفڕی بۆ ئاستێک لە خۆشەویستی و میهرەبانی
!پەلە بکە!بجوڵێ .وەرە ناو سەیارەکە!با بڕۆین
.گوایە چیرۆکەکە بەم شێوەیە دەڕوا
.بیڵی ویڵدەر ڕوداوەکانی لوویس مال دەبینێ (بیڵی ویڵدەر:دروستکەری فیلمە/لوویس مال:دەرهێنەری فیلمی فەڕەنسیە)
.ئەمە لە کۆتای پەنجاکان و پێش شەستەکان بوو
وە لوویس مال گرانترین فیلمی خۆی دروست کرد .کە نرخەکەی ٢.٥ میلیۆن دۆلار بوو
وە بیڵی ویلدەر پرسیاری لێ کرد کە فیلمەکە دەربارەی چییە؟
وە لوویس مال دەڵێ "جۆرێکە لە خەونێک لە ناو خەونێک"
وە بیڵی ویڵدەر دەڵێ "تۆ ئێستا ٢.٥ میلیۆ دۆلارت لە دەست دا"
...دەربارەی ئەوەیان کەمێ نیگەرانم سەبارەت بە
...بە درێژای سەدەکانی پێشو بیردۆزی خەون هەبووە
.بە گشتی بەکار هێنراوە لەلایەن فەیلەسوفەکان و شاعیرەکان
بۆیە بە گەیشتن بەو ئەنجامە،ئەوە ناگەیەنێ کە مردنیش جۆرێکە لە خەون؟
...کە دوای مردن،ژیانی بە ئاگاییت بەردەوام بێ
لەوەی کە پێی دەڵێن "جەستەی خەون"؟
وەکو هەمان ئەو جەستەیە دەبێ کە تاقیدەکەینەوە .لە خەونەکانی ڕۆژانەمان
،لەگەڵ ئەو جیاوازییەی کە لەم حاڵەتەدا
،هیچ کات ناتوانی بەخەبەربێیەوە
.هیچ کات ناتوانی بگەڕێیەوە جەستەی سروشتیت
،هەرچەندە شێوازەکان وردتر و ئاڵۆزتر بن
.ئەوەی کە تەنها لەگەڵیان بجوڵێی،بەس نییە
چ هەیە برادەر؟
هێی،تۆ سەیارەیەکی لە شێوەی بەلەمت نییە؟
چی؟- .منت بە سەیارەکی شێوە بەلەم گەیاند-
.نا،برادەر،سەیارەیەکی ئاوام نییە .نازانم دەربارەی چی قسە دەکەی
.برادەر،ئەمشەو وەکو شەوێکی لێکچوی گەردونە
.دەزانی کە پشیلەیەک لێرە بوو
کە چۆ دەرەوە،نەت بینی؟
باشە،هاتە پێشەوە و وتم چ هەیە برادەر؟
لەسەر زەوییەکە ڕاکشا و سەیری منی کرد :بە جۆڕێک چاوی تێبڕیم و وتی
.من تازە گەڕاومەتەوە لە دۆڵی تارمای مردن"
.بە خۆشحاڵییەوە هەناسە دەدەم لەگەڵ هەموو شێوازەکانی ژیان"
.لە لێواری تەواو لە بیرکردن بووم"
".بیرمە و حەزدەکەم هەموو شتێکم بیر بێتەوە
باشە،چیت وەڵام دایەوە؟
باشە،دەتوانم چی وەڵام بدەمەوە؟
،وتم "ئەگەر دەتەوێ ئەو گۆشتە لە فڕن دانێی
.کۆمەڵێ کون لە ناوەوەی بکە چونکە لەوانەیە بتەقێتەوە"
"وە لە خاوێنکردنەوەی ئەو گۆشتانە ماندوو دەبم،تێدەگەی؟
.چونکە بیبەری (هالاپینو) وشک دەبێتەوە
.وەکو تایەی بچوکن
...کاتێک تەواو بوو،هەموو ئەوەی بیرم لێدەکردەوە کە
،چۆن بیرۆکە کە هەرکەسێ خاوەنیەتی
...ئەوەی کە کێین
،پێکهاتەیەکی ماقوڵی هەیە
.شوێنێک کە بتوانین هەموو پەریشانیەکەمان بشارینەوە بۆ ساتێک
،کاتی هۆشیاری گەیشتووە
.بۆ پێدانی شێوە و یەکگرتن بە نهێنیەکە
.وە بەشێک بووم لەمە،وەک خەڵاتێک وابوو
.ژیان دەردەکەوت لە هەموو شوێنێکی دەوروبەرم
.وە هەر ساتێکی خەیاڵی بوو
،هەموو خەڵکم خۆش دەویست
.مامەڵە کردن لەگەڵ هەموو هێزە دژبەیەکەکان
...ئەو شتەی کە زیاتر لە هەر شتێک حەزم لێیە .پەیوەندی کردن لەگەڵ خەڵک
.کە سەیری ڕابردوو دەکەم،تەنها شتێک بو کە لام گرنگ بوو
دواین وشەکانی کیرکاگارد ئەمە بوو "بەجێم بێڵە" (کیرکاگارد:فەیلەسوفی دانیماڕکی)
.سڵاو،برادەر- .سڵاو-
تۆ لەناو ئەو سەیارە بەلەمییە نەبووی؟
.دەزانی،ئەو کەسەی کە کوڵاوی لەسەر بوو
.بە سەیارەکەی منی گەیاند
.وە تۆ لەگەڵ من لە پشتەوە دانیشت بووی
.ناڵێم کە نازانی دەربارەی چی قسە دەکەی
.بەڵام نازنم دەربارەی چی قسە دەکەی
...نا،سەیرکە،ئێوە لە شوێنێکی تایبەت منتان دابەزاند
.کە تۆ ناونیشانەکەت دا پێی کە لەو شوێنە دامبەزێنی
.دابەزیم و سەیارەک لێیدام
.بەڵام دواتر بە خەبەر هاتم،چونکە خەونم دەبینی
.وە دواتر بۆم دەرکەوت کە هێشتا خەون دەبینم
.خەون دەبینم کە لەخەو هەڵسام
"بەمە دەڵێن"خەبەر بونەوەی هەڵە .پێشر زۆر بەسەرمدا ڕویداوە
.بەڵام تا ئێستاش لە ناویم
.ناتوانم لێی بچمە دەرەوە .خەریکە دەڕوا بۆ تاهەتایە
.هەر لەخەو هەڵدەستم،بەڵام دوبارە دەچمە ناو خەونێکی ترەوە
خەریکە هەست بە ترس دەکەم،چونکە . قسە لەگەڵ خەڵکی مردوو دەکەم
...ژنێک لە تەلەفیزۆن پێی وتم کە مردن وەک خەون بینین وایە
.کە لەدەرەوەی ژیانمان هەیە
.مەبەستم خەریکە بەو ئەنجامە دەگەم کە مردووم
.با دەربارەی خەونێکت پێبڵێم کە یەک جار دیتومە
،دەزانم کە کاتێک کەسێک ئەم قسەیە دەکا
.زۆربەی کات بێزار دەبی دوای چەند خولەکێک،وە تۆش وا دەبی
بەڵام باشە،دەتوانی چیتر بکەی،ڕاست دەڵێم؟
.بەهەرحاڵ،وتارێکی (فیلیپ ک.دیك)م خوێندەوە (فیلیپ کیندرید دیك:نوسەری ئەمریکی)
چی،لە خەونتدا خوێنتەوە؟
.نەخێر،نەخێر، پێش خەونەکە خوێندمەوە
.وەک پێشەکیەک بوو بۆ خەونکە
.ناوی کتێبەکە "پۆلیسەکە وتی،فرمێسکەکانم بەردەوامن" بوو
خوێندوتەوە؟- .بەڵێ،بەڵێ، بەهۆیەوە خەڵاتیشی بەدەست هێنا-
.ڕاستە،ئەم کتێبەی زۆر بە خێرایی نوسی
.وەک ئەوەی وشەکان وەک شەپۆل بێن بۆ مێشکی
.هەستی دەکرد کە بەجۆرێک ئیلهامی بۆ دێت
،بەڵام بەهەرحاڵ،نزیکی چوار ساڵ دوای دەرچونی
...لە ئاهەنگێک بوو وە ئافرەتیکی دیت
.کە هەمان ناوی ژنە ئەکتەرەکەی ناو کتێبەکەی هەبوو
وە هاوڕێیەکی کوڕی هەبوو کە هەمان . ناوی هاوڕێ کوڕەکەی ناو کتێبەکە بوو
.وە لەگەڵ یەکێکی تریش پەیوەندی هەبوو،کە سەرۆکی پۆلیس بوو
.کە هەمان ناوی پۆلیسی ناو کتێبەکەی هەبوو
،بۆیە ژنەکە پێی وت کە هەموو ئەو شتانەی ژیانی ئەو
.وە هەرشتێکی کە دەیڵێ ڕێک وەک نوسینەکانی کتێبەکەیە
.وە ئەوی زۆر ترساند بەڵام دەتوانێ چی بکات؟
،وە کەمێک دواتر،کاتێک دەڕۆیشت نامەیەک بنێرێ
پیاوێکی گوماناوی ترسناکی بینی کە .لە تەنیشت سەیارەکەی ڕاوەستا بوو
،لە جیاتی ئەوەی لێی دورکەوێتەوە،وەک ئەوەی ئەنجامی داوە
:چوە لایی و وتی دەتوانم یارمەتیت بدەم؟
،وە پیاوەکە وتی .بەڵێ،بەنزینم تەواو بووە
جزدانەکەی دەرهێناو هەندێ پارەی دایە،کارێک .کە هەرگیز ئەنجامی نەداوە
.وە دواتر چووە ماڵەوەو بیری کردەوە،"چرکەیەک بوەستە
".ئەو پیاوە کە ناتوانێ بچێتە بەنزینخانە.بەنزینی تەواو بووە
.بۆیە گەڕایەوە ناو سەیارەکەی و پیاوەکەی دۆزییەوەو بردیە بەنزینخانە
،وە کاتێک خەریکە دەگاتە بەنزینخانەکە
.تێدەگات کە "هێی،ئەمە لە کتێبەکەی منیش دا هەیە
".ئەمە هەمان بەنزینخانەیە،هەمان پیاوە،هەموو شتەکان
تەواوی ئەم چیرۆکە بەجۆرێک ترسناکە،ڕاست دەڵێم؟
،وە کاتێک لەگەڵ قەشە دەربارەی ئەم بابەتە قسە دەکات
،زانیاری دەدات کە چۆن ئەو کتێبەی نوسیوە
.وە چوار ساڵ دواتر هەموو ئەو ڕوداوانەی بەسەردا هاتووە
:وە لە کاتێک کە ئەوانەی پێدەڵێ،قەشەکە وەڵام دەداتەوە .ئەوەی کە دەیڵێی،"کتێبی ڕەفتارکردن" ە
.تۆ "کتێبی ڕەفتارکردن" وەسف دەکەی
".هیچ کات ئەو کتێبەم نەخوێندۆتەوە"
.بۆیە دەچێتە ماڵەوەو کتێبەکە دەخوێنێتەوە
.وە دەزانی،بە لایەوە ناسروشتی بوو
تەنانەت ناوی کەسەکانیش هەمان .ئەو ناوە بوون کە لە ئینجیل دا هەبوو
وە "کتێبی ڕەفتارکردن" شوێنی خۆی گرت .لە ساڵی پەنجای زایینی،کاتێک نوسرابوو،وا دابنێ
...بۆیە فیلیپ ک.دیک ئەو بیردۆزەی هەبوو
کە کات جۆرێک خەیاڵە،وە لە ڕاستیدا ئێمە .لە ساڵی پەنجای زایینی دەژین
...وە هۆکاری ئەوەی کە ئەم کتێبەی نوسیوە
،بە جۆرێک لەم خەیاڵە بە شێوەیەکی کاتی تێپەڕیوە
.لەم پەردەی کاتە
.وە ئە شتانەی دیتنی هەمان ئەو شتانە بوون کە لە کتێبەکەدا بوون
.وە زۆر بە فەلسەفەی ڕوحی و ئایینی پەیوەندی هەبوو
،وە ڕای ئەوە بوو کە ئەم دێوە یان شەیتانە
...ئەم کاتی خەیاڵەی دروست کردووە بۆ ئەوەی لەبیربکەین
...کە مەسیح دەیهەوێ بگەڕێتەوە
...وە خودای ڕزگارکەر نزیک بوو بۆ گەیشتن
،وە هەمومان لە پەنجای زایینی داین ،وە کەسێک هەوڵدەدات کە ئـێمە لەبیر بکەین
.دەزانی،کە خودا لە ڕاستی دا بونی هەیە
،وە ئەمە کاتە،ئەمە هەمویە لە مێژوودا
.ئەمە جۆرێکە لە بەردەوامی،خۆت دەزانی، خەیاڵ،سەرنجدان
"وە کاتێک ئەمەم خوێندەوە،"باشە،ئەمە سەیرە
،وە هەمان شەو خەونێکم دیت
.وە ئەم پیاوە لە خەونمدا بوو،کە پێدەچوو پێشبینیکەر بێت
بەڵام باوەڕم بەو شتانە نەکرد "ئەو ناتوانێ پیشبینیکەر بێت"
.بیرم لە خۆم دەکردەوە
،وە دواتر لە ناکاو بەرز بومەوە
.وە بەرەو سەقفەکە دەڕۆشتم
:وە کاتێک ڕۆشتم بەناو سەقفەکەدا وتم
".بەرێز پێشبینیکەر باوەڕم پێتە.تۆ پێشبینیکەری،تەنها دامگرە خوارەوە"
وە هاتمەوە خوارەوە ،وە کاتێک پێم بەر زەوی کەوت
.پێشبینیکەر گۆڕا بە ژنێکی جل سەوز
.وە ئەم ژنە خانم گریگۆری بوو (خانم گریگۆری:چیرۆک نوسی ئێرلەندی)
خانم گریگۆری خاوەن کاری ییتس بوو .دەزانی،ئەمانە ئێرلەندین
.وە هەرچۆنێبێ هەرگیز ڕسمی ئەوم نەدیوە
.دڵنیا بووم کە ئەمە دەموچاوی خانم گریگۆرییە
،وە بەیەکەوە دەرۆشتین کە خانم گریگۆری ڕوی تێکردم و پێ وتم
.بهێڵە سروشتی جیهانت بۆ ڕون بکەمەوە"
فیلیپ ک.دیک دەربارەی کات ڕاست دەڵێ،بەڵام" .ئەوەی ساڵی پەنجای زایینی هەڵەیە
.لە ڕاستیدا تەنها یەک سات بونی هەیە،ئەویش ئێستایە"
.وە ئەو نەمرییە"
.وە ئەو ساتەیە کە خودا پرسیارمان لێدەکا"
،وە پرسیارەکە ئەوەیە کە، ئایا دەتەوێ"
نەمر بی؟"
ئایا دەتەوێ بڕۆیە بەهەشت؟"
".وە هەمومان دەڵێین،نەخێر،سوپاس،هێشتا نا
...بۆیە کات لە ڕاستیدا هەمان ئەو نەخێرە دوبارانەن کە دەیڵێین بە
.بە بانگهێشتەکانی خودا
کات ئەمەیە.ساڵی ٥٠ و ٢٠٠١ جیاوازی نییە،تێدەگەی چی دەڵێم؟
.تەنها یەک سات هەیە .وە هەمیشە لەو ساتەدا بڕیار دەدەین
.وە دواتر پێی وتم ئەمە ژیانی هەموو مرۆڤێکە
،کە لە پشت هەر دیاردەیەکی جیاوزەوە ،چیرۆکێک بونی هەیە
.وە ئەو چیرۆکە لە ڕاستیدا بە جێهێشتنی (نەخێر) و گەیشتن بە (بەڵێ) یە
"هەموو ژیان ئەمەیە "نەخێر سوپاس،نەخێر سوپاس
:وە هەمومان لە کۆتایدا دەڵێین .بەڵێ،خۆم بەدەستەوە دەدەم"
".بەڵێ،قبوڵی دەکەم.بەڵێ،ڕازیم
.مەبەستم،ئەمە گەشتەکەیە
هەموان لە کۆتاییا دەڵێن بەڵێ،ڕاستە؟- .ڕاستە-
.بەردەوام بوین لە ڕۆشتن،وە سەگەکەم هاتە لام
.لە باوەشم دەکرد،بە دیتنی زۆر خۆسحاڵ بوم .چەند ساڵ بوو مرد بوو
...وە کاتێک لە باوەشم دەکرد بۆم دەرکەوت کە
.کۆمەڵێ شتی خراپ لە سکی دێتە دەرەوە
.وە کاتێک سەیری خانم گریگۆریم کرد،دەستی کرد بە کۆخین
...وەکوو "ئەهـ،ببورە"
.وە خەریک بوو دەڕشایەوە،کە بۆنەکەی زۆر ناخۆش بوو
وە بیرم کردەوە .چرکەیەک بوەستە"
.ئەمە تەنها بۆنی ڕشانەوە نییە،کە بۆنەکەی زۆر ناخۆشە"
.ئەمە بۆنی ڕشانەوەی کەسی مردوویە"
".دەزانی،دووبەرامبەر خراپترە
.وە دواتر بۆم دەرکەوت کە من لە جیهانی مردوودا دام
.وە هەموو کەسەکانی دەوروبەرم مردوون
.سەگەکەم کە دەساڵ بوو مرد بوو .خاتوو گریگۆری زۆر پێش ئەو
:لە کۆتاییدا کاتێک بە خەبەر هاتم، وتم ".بوەستە،ئەمە خەونێک نەبوو"
،ئەمە سەردانکردنی شوێنێکی ڕاستی بوو "سەردانکردنی ناوچەی مردووەکان بوو
دواتر چی ڕویدا؟ چۆن توانیت لەو خەوەت بێیە دەرەوە؟- .ئاهـ،برادەر-
.وەک ئەو ڕوداوانە بوو کە ژیانی مرۆڤ دەگۆڕن
هیچ کات نەمتوانی دوبارە بە هەمان .شێوەی پێشتر سەیری دونیا بکەم
بەڵێ،بەڵام لە کۆتاییا چۆن لە خەونەکەت هاتیە دەرەوە؟
.دەزانی،ئێستا کێشەی من ئەوەیە .گیرم خواردووە
هەر بیردەکەمەوە..هەر بیر دەکەمەوە کە .لە خەو هەڵسم،بەڵام هێشتا لە خەو دام
.وادیارە درێژە دەکێشێ بۆ هەمیشە .ناتوانم لێی بێمە دەرەوە
.بە ڕاستی دەمەوێ لەخەو هەستم چۆن تۆ لەخەو هەستای؟
.نازانم،من چیتر لەمە باش نیم
،بەڵام،ئەگەر بیر لەم بابەتە دەکەیەوە
.مەبەستم،لەوانەیە بتوانی
...ئەگەر بتوانی بەخەبەر بێی، دەتوانی
...چونکە کاتێکی تر ئەم توانایەت نییە
...بۆیە،تەنها .بەڵام زۆر ئاسانە
.تەنها...تەنها...لەخەو هەستە
(ژیان لە کاتی بە ئاگایی) وەرگێڕان:ئەرسەلان عبداللە